BOŞANMA DAVALARINDA KUSUR DEĞERLENDİRMESİ

Evlilik birliğinin temelinden sarsılması davasında kusur tespiti davanın sonucunu belirler. Bu nedenle Trabzon boşanma avukatı arayışında olan kişiler süreci yakından takip eder. Çünkü boşanma davaları yalnızca evliliği sonlandırmaz. Aynı zamanda taraflar maddi ve manevi tazminat talep eder. Ayrıca hâkim yoksulluk nafakası ve velayet konularını da karara bağlar.

Mahkeme ortak hayatı çekilmez kılan eylemleri titizlikle inceler. Böylece hâkim hangi tarafın birliği sarstığını açıkça belirler. Çünkü kusur tespiti adil yargılanmanın temel şartını oluşturur.

Kusur Derecelerinde Beşli Kademeli Ayrım

Yargıtay yerleşik kararlarında beşli bir kusur hiyerarşisi benimser. Üst mahkemeler ilk derece mahkemelerinin hükümlerini bu sisteme göre denetler. Bu sayede taraflar boşanmanın mali sonuçlarını hakkaniyete uygun biçimde elde eder.

Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (E. 2017/2714, K. 2021/809 sayılı kararında) bu sistemi açıkça vurgular. Kararda üst mahkemenin sağlıklı denetim yapabilmesi için eşlerin kusur durumunu net biçimde saptaması gerektiği belirtilir.

Bu içtihat doğrultusunda mahkemeler kusur derecelerini şu şekilde sıralar:

• Tam kusurlu eş
• Ağır kusurlu eş
• Eşit kusurlu eş
• Az kusurlu eş
• Kusursuz eş

Bu sıralama soyut bir tasnif niteliği taşımaz. Aksine tarafların talep edeceği hakları doğrudan belirler. Bu sebeple doğru basamağı seçmek davanın seyrini değiştirir.

Kusurda Önceden Soyut Ölçü Konulamaz

Yargıtay beşli bir hiyerarşi kabul eder. Ancak yargıçlar her olay için geçerli matematiksel bir formül uygulayamaz. Çünkü her evlilik kendine has dinamikler barındırır. Ayrıca tarafların sosyal, kültürel ve psikolojik durumları farklılık gösterir.

Nitekim Yargıtay 03.07.1978 tarihli ve 5/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında bu temel kuralı benimser. Karara göre her boşanma davasında kusur durumu o evliliğe özgü nitelik taşır. Bu sebeple mahkemeler kimin daha fazla kusurlu olduğu hususunda önceden kalıp bir ölçü koyamaz. Dolayısıyla hâkim her somut uyuşmazlıkta etki ve tepki dengesini ayrıca tartar.

Yargısal Denetim Somut Kusur Tespitiyle Yapılır

Mahkemelerin gerekçede soyut ifadeler kullanması yeterlilik taşımaz. Aksine hâkim eşlere yüklediği kusurlu eylemleri kararda tek tek açıklar. Ayrıca delilleri ve tanık beyanlarını maddi vakıalarla doğrudan eşleştirir. Yargılama sürecinde beyanların tespiti için sitemizdeki Boşanma Davalarında Tanık Duruşmaları rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Hâkim kusur durumunu kararda şüpheye yer bırakmayacak biçimde yazar. Aksi halde üst mahkeme kararı istinaf veya temyiz aşamasında bozar. Çünkü hatalı kusur tespiti tazminat ve nafaka hükümlerini de sakatlar.

Fiziksel Şiddet ve Sadakatsizlik Ağır Kusurdur

Yargıtay uygulamalarında bazı eylemler diğerlerine göre daima daha ağır sonuç doğurur. TMK m. 185 uyarınca eşler sadık kalmak ve birlikte yaşamakla yükümlüdür. Bu bağlamda vücut bütünlüğünü ve güven bağını zedeleyen eylemler öncelikli kusur sayılır. Bu nedenle fiziksel şiddet ve sadakatsizlik en ağır basamakta yer alır.

Zina ve Güven Sarsıcı Davranışların Etkisi

Sadakat yükümlülüğünün ihlali evliliğin temelini bütünüyle yıkar. Bu yüzden Yargıtay kararlarında sadakatsizlik eylemi hakaret ve tehdit fiillerinden daha ağır bir nitelik taşır. Nitekim Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2007/7257 sayılı kararında bu ilkeyi açıklar.

Ayrıca aynı daire E. 2023/9204, K. 2024/5581 sayılı kararında kusurları birbiriyle kıyaslar. Kararda erkeğin sadakatsizlik eylemi yanında kadının hakaret eyleminin daha hafif kaldığı sonucuna varır. Dolayısıyla sadakatsizlik gösteren eş doğrudan ağır kusurlu konuma geçer.

Fiziksel Şiddet Birlik Görevlerinden Önceliklidir

Eşin vücut bütünlüğüne zarar vermek ağır bir kişilik hakkı ihlali doğurur. Bu sebeple Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2007/22859 sayılı kararına göre fiziksel şiddet hakaretten daha ağır bir ağırlık taşır.

Benzer şekilde Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2009/194 sayılı kararında da bu ilke öne çıkar. Mahkeme fiziksel şiddet eylemini evlilik görevlerini savsaklamaktan daima daha ağır kabul eder. Çünkü eşin ilgisizliği şiddeti haklı kılmaz. Sonuç olarak şiddet uygulayan taraf uyuşmazlığın ağır kusurlusu sıfatını alır.

Birlik Görevlerinin İhmali ve Yatak Ayırma

TMK m. 185 gereğince eşler ortak yaşamı sürdürmek zorundadır. Bu kapsamda Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2022/3306 sayılı kararına göre evlilik görevlerini aksatmak, nedensiz yatak ayırmaktan daha ağır sonuçlar doğurur.

Çünkü evin ihtiyaçlarını karşılamamak aileyi ekonomik yönden çökertir. Nitekim Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2023/4888, K. 2024/1491 sayılı ilamında bu dengeyi titizlikle korur. Özetle fiziksel şiddet ve sadakatsizlik listenin en başında kalır. Ancak birlik görevlerinin ihmali de bu ihlallerin hemen ardından gelir.

Kusur Derecesinin Tazminat ve Nafakaya Etkisi

Kusur derecesi mali sonuçları doğrudan tayin eder. Çünkü kanun koyucu ekonomik kayıpların giderilmesini tarafların kusur oranına bağlar. Bu sebeple hatalı bir derecelendirme tazminatın hatalı verilmesine yol açar.

Eşit Kusur Halinde Tazminat Verilemez

TMK m. 174 uyarınca tazminat talebinde bulunan eşin az kusurlu veya kusursuz olması gerekir. Eğer eşler eşit kusurlu davranmışsa mahkeme tazminata hükmetmez. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (E. 2024/130, K. 2025/556 sayılı kararında) yasanın eşit kusurlu eşe tazminat borcu yüklemediğini açıklar. Bu nedenle kusurların denkliği halinde hâkim maddi ve manevi tazminat istemlerini reddeder.

Ağır Kusurlu Eş Yoksulluk Nafakası Alamaz

TMK m. 175 gereğince yoksulluk nafakası isteyen eşin kusuru diğer eşten daha ağır olamaz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 24.09.2025 tarihli kararında bu şartı teyit eder. Dolayısıyla sadakatsizlik veya şiddet nedeniyle ağır kusurlu sayılan eş nafaka alamaz. Bu eş boşanma yüzünden yoksulluğa düşse dahi mahkeme talebini kanunen geri çevirir. Ancak kusursuz veya az kusurlu eş nafaka hakkını eksiksiz korur.

Az Kusurlu Eş Lehine Maddi ve Manevi Tazminat

Ağır hakarete veya şiddete maruz kalan taraf az kusurlu konumda kalır. Bu sayede hâkim az kusurlu eş lehine tazminat kararı verir. Nitekim Yargıtay 2. Hukuk Dairesi (E. 2025/3048, K. 2025/9855 sayılı kararında) kusur dengesinin tazminat üzerindeki rolünü netleştirir. Kararda kişilik hakları saldırıya uğrayan taraf lehine uygun miktarda tazminat takdir edilmesi gerektiği vurgulanır.

Şengül Hukuk Bürosu olarak Trabzon boşanma avukatı kadromuzla kusur tespiti ve tazminat davalarında müvekkillerimizin haklarını savunuyoruz. Yargılama kurallarına ve kanuni esaslara Türkiye Barolar Birliği resmi sitesinden de ulaşabilirsiniz.

Trabzon Boşanma Davalarında Kusur Tespiti ve Hukuki Yardım

Boşanma davalarında kusur oranı; maddi ve manevi tazminat ile nafaka taleplerinin kabul edilmesinde temel kriterdir. Şengül Hukuk Bürosu olarak, Trabzon boşanma avukatı desteğimizle iddia ve savunmaların somut delillerle ispatlanmasını sağlıyoruz. Dava sürecinde delillerin toplanması ve tanık ifadelerinin değerlendirilmesi hakkında detaylı bilgi için sitemizdeki Boşanma Davalarında Tanık Duruşmaları rehberimizi inceleyebilirsiniz. Güncel yargılama mevzuatına ise Türkiye Barolar Birliği resmi internet sitesinden erişebilirsiniz.