Mala Zarar Verme Suçu ve Cezası (TCK 151-152): Şikâyet, Uzlaşma, Yargıtay Kararları ve Savunma Rehberi

Komşunuz aracınızı çizdi, eski ortağınız dükkânınızın camını kırdı ya da biri bahçenizdeki ağaçları kesti. Bu fiillerin hepsi mala zarar verme suçunu oluşturabilir. Türk Ceza Kanunu (TCK) bu suçu 151. ve 152. maddelerde düzenler. Mala Zarar Verme Suçu ve Cezası (TCK 151-152) ile ilgili olarak bu rehberde suçun tanımını, cezasını, şikâyet süresini, uzlaşma imkânını ve savunma yollarını sade bir dille anlatıyoruz. İster mağdur olun ister hakkında soruşturma başlayan kişi, aşağıdaki bilgiler hakkınızı doğru kullanmanıza yardım eder.

Mala Zarar Verme Suçu Nedir?

Mala zarar verme suçu, başkasına ait bir malı kasten yıkmak, tahrip etmek, yok etmek, bozmak, kullanılamaz hâle getirmek veya kirletmek demektir. TCK 151/1 bu fiilleri işleyen kişiye dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası verir. Kanun koyucu suçu “Malvarlığına Karşı Suçlar” bölümüne yerleştirmiştir. Suçla korunan hukuki değer mülkiyet hakkıdır.

Kanun metni iki fıkradan oluşur:

• TCK 151/1: Başkasının taşınır veya taşınmaz malına zarar vermek.
• TCK 151/2: Haklı bir neden olmadan sahipli hayvanı öldürmek, işe yaramaz hâle getirmek veya değerini azaltmak.

TCK 152 ise suçun nitelikli hâllerini sayar. Kamu malına, afetlere karşı koruyucu tesislere veya dikili ağaca zarar vermek bu hâllere girer. Nitelikli hâlde ceza ağırlaşır ve savcılık şikâyet aramadan soruşturma yapar.

Mala Zarar Verme Suçunun Unsurları

Bir fiilin mala zarar verme suçu sayılması için şu şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir.

1. Başkasına ait bir mal

Mal; taşınır eşyayı (araç, telefon, mobilya), taşınmazı (bina, arsa, duvar) ve sahipli hayvanı kapsar. Kişinin kendi malına zarar vermesi bu suçu oluşturmaz. Malın ekonomik değeri düşük olsa bile sahibi için manevi değer taşıyorsa suç oluşabilir. Buna karşılık kibrit çöpü veya toplu iğne gibi değersiz şeylere zarar vermek suç sayılmaz.

2. Seçimlik hareketlerden biri

Kanun suçu altı hareketle sınırlar. Bu listenin dışında kalan fiiller mala zarar verme sayılmaz:

• Yıkmak: Özellikle taşınmazı eski kullanım şekline göre bir daha kullanılamaz hâle getirmek.
• Tahrip etmek: Malı kırıp dökmek, harap etmek.
• Yok etmek: Malı onarılamayacak şekilde ortadan kaldırmak.
• Bozmak: Malın amacına uygun çalışmasını engellemek.
• Kullanılamaz hâle getirmek: Malın maddi bütünlüğüne dokunmadan işlevini ortadan kaldırmak.
• Kirletmek: Duvara yazı yazmak, afiş yapıştırmak ya da boya sıkmak gibi eski hâle getirmek için emek ve masraf gerektiren fiiller.

3. Gerçek bir zarar

Fiil sonucunda malda zarar doğmalıdır. Fiziki görünüm değişse bile zarar yoksa suç oluşmaz. Yargıtay da zarar doğmadan mahkûmiyet kararı kurulamayacağını vurgular.

4. Kast

Suç ancak kasten işlenir. Fail, malın başkasına ait olduğunu bilir ve zarar verici hareketi isteyerek yapar. Failin özel bir amaç gütmesi gerekmez; genel kast yeterlidir. Olası kastla işlenen fiillerde hâkim cezayı indirir. Taksirle, yani dikkatsizlik ve özensizlikle zarar vermek bu suçu oluşturmaz.

Mala Zarar Verme Suçunun Cezası Nedir?

Ceza, suçun basit mi yoksa nitelikli mi olduğuna göre değişir.

Hâkim somut olayda TCK 61’deki ölçütleri değerlendirir: fiilin işleniş biçimi, zararın ağırlığı, failin kastının yoğunluğu ve güttüğü amaç. Bu değerlendirmeye göre alt ve üst sınır arasında temel cezayı belirler. Basit hâlde hâkim hapis yerine adli para cezasını da seçebilir.

Nitelikli Mala Zarar Verme (TCK 152)

Kanun, suçun şu hâllerde işlenmesini daha ağır yaptırıma bağlar:

• Kamu kurumlarına ait, kamu hizmetine ayrılmış veya kamunun yararlanmasına açık yer, bina, tesis ve eşyaya zarar vermek (karakol camını kırmak, belediyenin sokak lambasını, trafik levhasını veya park bankını bozmak gibi),
• Yangın, sel, kaza ve diğer felaketlere karşı koruma amacı taşıyan eşya ve tesislere zarar vermek,
• Devlet ormanı dışında kalan yerlerde dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğuna zarar vermek,
• Sulama, içme suyu veya afetten korunma tesislerine zarar vermek,
• Grev ve lokavt sırasında işveren veya işçi tarafına ait bina, tesis ve eşyaya zarar vermek,
• Siyasi parti ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait mallara zarar vermek,
• Görevinden dolayı öç almak amacıyla kamu görevlisinin malına zarar vermek.

İkinci fıkra ayrıca fiili yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak, toprak kayması, çığ, sel ya da taşkına yol açarak işleyen kişiye daha ağır ceza öngörür. Bu suçlarda savcı şikâyet beklemez, soruşturmayı re’sen yürütür. Mağdur şikâyetinden vazgeçse bile dosya kapanmaz ve taraflar uzlaşma yoluna gidemez.

Mala Zarar Verme Suçu Örnekleri

Günlük hayatta en sık karşılaşılan örnekler şunlardır:

• Araç çizmek, lastik kesmek, cam kırmak. Başkasının aracının boyasını çizen, lastiğini bıçaklayan ya da camını kıran kişi TCK 151 kapsamında yargılanır.
• Duvara yazı yazmak veya afiş yapıştırmak. Bina cephesini kirletmek, temizleme masrafı doğurduğu için suç sayılır.
• İş yerinin vitrinini veya tabelasını kırmak. Husumet nedeniyle yapılan bu fiiller en yaygın dosya türlerindendir.
• Komşunun ağaçlarını kesmek veya bahçesine zarar vermek. Dikili ağaç söz konusu olduğunda fiil TCK 152 kapsamında nitelikli hâle gelebilir.
• Komşunun köpeğine veya hayvanına zarar vermek. Sahipli hayvan hukuken mal sayıldığı için TCK 151/2 devreye girer.
• Kiracının kiralanan evde kasten hasar yaratması. Kiracı mülk sahibine ait eşyayı bilerek bozarsa mala zarar vermiş olur.

Hayvana yönelik fiillerde “haklı neden” önem taşır. Saldırgan bir hayvanı savunma amacıyla etkisiz hâle getiren kişi, hukuka uygunluk nedenine dayanarak ceza almayabilir.

Taksirle Mala Zarar Verme: Trafik Kazası Suç mudur?

Bu soru Google’da en çok aranan sorulardan biridir. Cevap şudur: Hayır. Kanun mala zarar vermeyi yalnızca kasıtlı fiil olarak düzenler. Maddi hasarlı trafik kazalarında genellikle kusur ve dikkatsizlik bulunur, kast bulunmaz. Bu nedenle sürücü ceza yargılamasıyla karşılaşmaz. Hasar gören kişi zararını hukuk mahkemesinde tazminat davasıyla veya sigorta şirketi üzerinden talep eder. Ancak sürücü aracı bilerek başkasının aracına çarptırırsa fiil kasıtlı olur ve TCK 151 devreye girer.

Hırsızlık ile Mala Zarar Verme Arasındaki İlişki

Hırsız çaldığı malın kendisine zarar verirse ayrıca mala zarar verme suçundan ceza almaz. Hâkim bu zararı hırsızlığın cezasını belirlerken dikkate alır. Ancak fail çalmak için çalınan eşyadan farklı bir mala zarar verirse durum değişir. Örneğin hırsız aracın camını kırıp içindeki telefonu çalarsa, hem hırsızlık hem mala zarar verme suçu oluşur. TCK 142/4 bu hâlde şikâyet aramaz; savcılık soruşturmayı kendiliğinden yürütür.

Şikâyet Süresi ve Şikâyetten Vazgeçme

Basit mala zarar verme suçu şikâyete bağlıdır. Mağdur şikâyet etmezse savcılık soruşturma başlatamaz. Kanun şikâyet için altı aylık süre tanır. Bu süre, mağdurun fiili ve faili öğrendiği günden itibaren işler. Süre geçtikten sonra yapılan şikâyet üzerine savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.

Mağdur şikâyetinden vazgeçerse ve şüpheli ya da sanık buna itiraz etmezse, soruşturma veya dava sona erer. Bu kural yalnızca şikâyete bağlı basit hâlde geçerlidir. Nitelikli hâllerde şikâyetten vazgeçmek sonucu değiştirmez.

Şikâyet nasıl yapılır? Mağdur olay yerine en yakın karakola veya Cumhuriyet Başsavcılığına başvurur. Dilekçede olayın tarihini, zarar gören malı, şüpheliyi ve delilleri açıkça yazar. Fotoğraf, kamera kaydı, tanık bilgisi, hasar tespit tutanağı ve servis veya ekspertiz raporu en güçlü delilleri oluşturur. Olay anında mutlaka zararı fotoğraflamak ve kamera kayıtlarının silinmeden temin edilmesini sağlamak gerekir.

Mala Zarar Verme Suçunda Uzlaşma

Basit mala zarar verme suçu uzlaştırma kapsamındadır. Savcı soruşturma aşamasında dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir. Uzlaştırmacı tarafları dinler ve zararın giderilmesi konusunda bir anlaşma önerir. Anlaşma şu yollardan biriyle gerçekleşebilir: şüpheli hasarı öder, malı onarır ya da mağdura bedelini öder.

Uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; dava açılmışsa mahkeme davayı düşürür. Uzlaşma sağlanamazsa soruşturma ya da yargılama normal seyrinde devam eder. Pratikte uzlaşma, dosyayı kapatmanın en hızlı ve en az masraflı yoludur. Şüpheli açısından sicile işleyen bir mahkûmiyet riskini ortadan kaldırır.

Nitelikli mala zarar verme suçunda uzlaştırma uygulanmaz.

Zamanaşımı Süresi

TCK 66 uyarınca beş yılı aşmayan hapis cezası öngören suçlarda dava zamanaşımı sekiz yıldır. Basit mala zarar verme suçunun üst sınırı üç yıl olduğu için sekiz yıllık süre uygulanır. Süre, suçun işlendiği tarihte başlar. Soruşturma ve kovuşturma işlemleri zamanaşımını kesebilir. Dosyanın zamanaşımına uğrayıp uğramadığını kesin olarak anlamak için suç tarihini ve yapılan işlemleri bir avukata incelettirmek gerekir.

Etkin Pişmanlık (TCK 168)

Mala zarar verme suçlarında etkin pişmanlık hükmü uygulanabilir. Fail zararı aynen iade ederek veya tazmin ederek tamamen giderirse cezadan indirim alır:

• Kovuşturma başlamadan önce giderirse, hâkim cezayı üçte ikisine kadar indirir.
• Kovuşturma başladıktan sonra, hüküm verilmeden önce giderirse, hâkim cezayı yarısına kadar indirir.

Fail pişmanlığı kendi iradesiyle göstermelidir. Mağdura ödemeyi banka dekontuyla veya yazılı belgeyle kanıtlamak, ileride tartışma çıkmasını önler.

Ceza Çıkarsa Ne Olur? Adli Para Cezası, Erteleme ve HAGB

Mahkûmiyet çıkması hapse girmek anlamına gelmez. Mala zarar verme dosyalarında hâkim çoğu zaman şu seçenekleri değerlendirir:

1. Adli para cezası seçimi. Basit hâlde kanun hapis ile adli para cezası arasında seçim hakkı tanır. Hâkim, failin kişiliğini ve zararın boyutunu değerlendirerek para cezasını tercih edebilir.
2. Kısa süreli hapsin adli para cezasına çevrilmesi. Hâkim bir yıl veya daha az hapis cezasını TCK 50 kapsamında adli para cezasına çevirebilir.
3. Hapis cezasının ertelenmesi. İki yıl veya daha az hapis cezasında hâkim, koşullar varsa TCK 51’e göre cezayı erteleyebilir. Fail denetim süresinde yeni suç işlemezse ve yükümlülüklere uyarsa cezası infaz edilmiş sayılır.
4. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB). İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasında mahkeme, koşullar varsa hükmü açıklamayı beş yıl süreyle geri bırakabilir. Fail bu sürede kasıtlı yeni suç işlemezse dava düşer ve karar sicile işlemez.

HAGB ve erteleme kararlarının koşulları mevzuatta zaman zaman değiştiği için güncel hükümleri bir avukattan teyit etmek en güvenli yoldur.

Görevli Mahkeme ve Yargılama Süreci

Mala zarar verme davalarına suçun işlendiği yerdeki Asliye Ceza Mahkemesi bakar. Fail suç tarihinde 18 yaşından küçükse Çocuk Mahkemesi görevlidir. Süreç genellikle şu aşamalardan geçer:

• Şikâyet veya ihbar: Mağdur karakola ya da savcılığa başvurur.
• Soruşturma: Savcı delil toplar, şüphelinin ifadesini alır ve uzlaştırma sürecini yürütür.
• İddianame: Yeterli şüphe varsa savcı iddianame hazırlar. Yeterli şüphe yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.
• Kovuşturma: Mahkeme duruşma yapar, tarafları ve tanıkları dinler.
• Karar ve kanun yolu: Mahkeme beraat, mahkûmiyet, HAGB veya düşme kararı verir. Taraflar istinaf yoluna başvurabilir.

Mala Zarar Verme Suçunda Tazminat

Ceza davası, mağdurun maddi zararını otomatik olarak tazmin etmez. Mağdur ceza yargılamasının yanında hukuk mahkemesinde ayrıca tazminat davası açabilir. Maddi tazminat, hasarın onarım bedelini veya malın değer kaybını kapsar. Manevi tazminat ise olayın koşullarına göre hâkimin takdirine bağlıdır. Failin ceza almış olması, hukuk davasında ispat yükünü kolaylaştırır; ancak mağdur yine de zararını belgeleyerek talep etmelidir. Ayrıca mağdur, ceza davasına katılan sıfatıyla yargılamada söz sahibi olur.

Beraat Hangi Durumlarda Çıkar?

Hakkında soruşturma yürütülen kişi, savunmasını şu temellere dayandırabilir:

• Fiili işlemediğini ispatlamak. Kamera görüntüsü yoksa veya tanık beyanları çelişkiliyse delil yetersizliği beraat getirir.
• Kastın bulunmadığını göstermek. Zarar kaza sonucu doğmuşsa suç oluşmaz.
• Malın kendisine ait olması. Kendi malına zarar veren kişi bu suçu işlemez.
• Hukuka uygunluk nedeni. Meşru savunma, zorunluluk hâli veya hakkın kullanılması fiili hukuka uygun kılabilir. Komşu ağacının dalının sınırı aşması hâlinde Medeni Kanun’daki kesme hakkı buna örnektir.
• Zarar doğmaması. Fiil sonucunda malda ölçülebilir bir zarar oluşmazsa suç tamamlanmaz.
• Şikâyet süresinin geçmesi. Mağdur altı ay içinde şikâyet etmezse dosya kapanır.

Haksız tahrik de cezayı indiren önemli bir sebeptir. Fail, mağdurun ağır bir davranışından doğan öfkeyle hareket ettiyse hâkim cezada indirim yapar.

Şüpheli Olarak Çağrılırsanız Ne Yapmalısınız?

Polisten veya savcılıktan çağrı aldıysanız şu adımları izleyin:

1. Çağrıyı ciddiye alın ve ifadeye gitmeden önce bir ceza avukatıyla görüşün.
2. Avukatınızla birlikte ifade verin; susma hakkınızı bilin ve kullanın.
3. Olayla ilgili fotoğraf, mesaj, kamera kaydı ve tanık bilgilerini toplayın.
4. Mağdurla uzlaşma ihtimalini avukatınızla değerlendirin; zararı gidermek hem uzlaşmayı hem etkin pişmanlık indirimini mümkün kılar.
5. Mağdurla doğrudan pazarlık yaparken tehdit ve baskı izlenimi vermeyin; bu davranış yeni bir suçlamaya yol açabilir.

Yargıtay İçtihatlarında Suçun Unsurları ve Eylem Tipleri

Yargıtay 15. Ceza Dairesinin 26.01.2015 tarihli, 2013/30836 E., 2015/1256 K. sayılı kararında ve 04.11.2014 tarihli, 2013/26973 E., 2014/18060 K. sayılı kararında vurgulandığı üzere, mala zarar verme suçu “başkasının mülkiyetinde bulunan taşınır veya taşınmaz malın kısmen veya tamamen yıkılması, tahrip edilmesi, yok edilmesi, bozulması kullanılamaz hâle getirilmesi veya kirletilmesiyle” oluşan, seçimlik hareketli bir suç tipidir. Yargı kararlarına yansıyan başlıca eylem kategorileri aşağıda özetlenmiştir:

A. Konut, İş Yeri ve Eklentilerine Yönelik Eylemler

• Kapı ve Kilit Düzeneklerine Müdahale:
  • Yargıtay 23. Ceza Dairesi (2015/16227 E., 2016/1243 K.), “girişteki demir parmaklıkların asma kilidi kesilerek ve giriş kapısı zorlanmak suretiyle girilip içerden çeşitli elektrik malzemelerinin çalındığı” olayda “asma kilidi kesip kapıyı zorlamak suretiyle …’un malına zarar verdiği anlaşıldığından mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir” değerlendirmesinde bulunmuştur.
  • Yargıtay 23. Ceza Dairesi (2015/15681 E., 2016/6593 K.), “Sanığın hırsızlık amacıyla şikayetçinin konutuna girerken eve giriş kapısının kilit aksamını kırdığı, böylece “konut dokunulmazlığının ihlali” ve “mala zarar verme” suçlarını işlediği anlaşıldığından, mahkumiyete yönelik kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir.” tespitinde bulunmuştur.
  • Yargıtay 23. Ceza Dairesi (2015/13701 E., 2015/3000 K.), “sanığın, katılanın ikamet ettiği evin kapısına, sopa ve tekmeyle vurmak suretiyle ve görgü tespit tutanağında belirlendiği şekilde zarar verdiğinin iddia edildiği olayda”, “sanığın, bu şekilde gerçekleştirdiği sabit görülen eyleminin mala zarar verme suçunu oluşturduğuna yönelik kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir” sonucuna varmıştır.
• Pencere ve Menfezlerin Tahribi:
  • Yargıtay 2. Ceza Dairesi (2023/2589 E., 2023/2259 K.), sanığın “mutfak camında bulunan doğal gaz havalandırma menfezinin vidasının bulunduğu orta kısmını yakıp yere düşmesini sağladığı” olayda eyleme uyan suç vasfının ve yaptırımların doğru belirlendiğini kabul etmiştir.
  • Yargıtay 2. Ceza Dairesi (2023/10327 E., 2023/2769 K.), sanığın eve “banyo penceresine zarar vererek” girmesini ve diğer eve ait kapıyı kırarak hırsızlık yapmasını mala zarar verme suçu kapsamında değerlendirmiştir.
  • Yargıtay 23. Ceza Dairesi (2015/15311 E., 2016/3949 K.), sanığın “yerden aldığı taşları katılanın ikamet ettiği eve atarak pencere camlarının kırılmasına neden olduğu anlaşıldığından mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir.” değerlendirmesini yapmıştır. Yargıtay 23. Ceza Dairesi (2015/14389 E., 2015/7561 K.) de katılanın evine taş atılıp camının kırılması eylemini suç kapsamında görmüştür.
• Taşınmaz İçindeki Eşyaların ve Yapı Unsurlarının Kırılması:
  • Yargıtay 15. Ceza Dairesi (2015/12459 E., 2016/5944 K.), iş yeri camlarının sopalarla kırılmasında “eyleminin mala zarar verme suçunu oluşturduğuna dair mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir.” gerekçesini benimsemiştir.
  • Yargıtay 23. Ceza Dairesi (2015/14658 E., 2016/1972 K.), “Sanığın, katılana ait işyerinin camını kırdığı anlaşıldığından mala zarar verme suçunun oluştuğuna yönelik kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir.” tespitini yapmıştır.
  • Yargıtay 15. Ceza Dairesi (2015/9223 E., 2016/786 K.), sanığın kahvehanede “işyerinde bulunan birkaç kahve fincanını kırması şeklindeki eylemlerinin, hakaret ve mala zarar verme suçlarını oluşturduğuna dair mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir.” değerlendirmesine varmıştır.
  • Yargıtay 15. Ceza Dairesi (2013/30836 E., 2015/1256 K.), sanığın “elindeki balta ile büronun kapı, masa ve camlarını kırarak zarar vermesi” eyleminin suçu oluşturduğuna dair mahkeme kabulünde “bir isabetsizlik görülmemiştir” değerlendirmesini yapmıştır.
  • Yargıtay 2. Ceza Dairesi (2023/13992 E., 2023/5652 K.), iş yerine girilerek “olay yeri inceleme raporunda belirtildiği üzere ayrıca iş yerinin çay ocağı vitrin camı ile duvar saatini kırdığının tespit edildiği” olayda mahkûmiyet hükmünü onamıştır.
  • Yargıtay 2. Ceza Dairesi (2023/15215 E., 2023/3522 K.), sanığın “evden ayrılırken antredeki aynaya ve kiler odasının kapısına vurarak camları kırdığı kabulüyle atılı suçlardan mahkûmiyetine karar verilmiştir.” olayında suç vasfının doğru belirlendiğine hükmetmiştir.
  • Yargıtay 2. Ceza Dairesi (2021/10432 E., 2023/5945 K.), sanığın konuta girerek “mutfak balkonundaki dolabı kırıp, çöp poşetlerini yırttığı” olayda mahkûmiyeti yerinde bulmuştur.
  • Yargıtay 23. Ceza Dairesi (2015/15749 E., 2016/5878 K.), para isteği reddedilen sanığın otelin ardiye odasının camlarını taş atarak kırmasını mala zarar verme suçu saymıştır.
  • Yargıtay 2. Ceza Dairesi (2020/24531 E., 2022/1631 K.), komşuların örmekte olduğu duvara tekme atılarak tuğlaların kırılması eylemini sabit görerek “sanığın üzerine atılı mala zarar verme suçunu işlediği sabit olmasına rağmen yasal ve yeterli olmayan gerekçeyle mahkumiyeti yerine yazılı şekilde beraatine karar verilmesi” gerekçesiyle yerel mahkemenin beraat hükmünü bozmuştur.

B. Motorlu Araçlara Yönelik Eylemler

• Göçük Oluşturma, Çizme ve Lastik Kesme:
  • Yargıtay 15. Ceza Dairesi (2013/20703 E., 2014/10710 K.), sanığın park hâlindeki araca tekme atarak “kaportada göçük oluşturması eyleminin ‘mala zarar verme’ suçunu oluşturduğunu” belirterek mahkûmiyeti onamıştır.
  • Yargıtay 15. Ceza Dairesi (2016/1260 E., 2016/5147 K.), park hâlindeki aracın kaputu, bagaj kapağı ve çamurluklarının sert bir cisimle çizilmesi olayında “sanık savunması, katılan ile tanık ifadesi, görgü tespit tutanağı ve dosya kapsamına göre suçun sanık tarafından işlendiği sabit olmakla bu gerekçelere dayanan mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik bulunmamıştır.” sonucuna varmıştır.
  • Yargıtay 15. Ceza Dairesi (2013/26973 E., 2014/18060 K.), katılanın aracının lastiklerinin kesilmesi fiilinde “mala zarar verme suçunun oluştuğuna yönelik kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir.” demiştir.
• Araç Camlarının Kırılması ve Araca Zarar Verilmesi:
  • Yargıtay 23. Ceza Dairesi (2015/15653 E., 2016/5904 K.), sanığın katılana ait aracın camlarını taş atarak kırması fiilinde “sanığın, bu şekilde gerçekleştirdiği sabit görülen eyleminin mala zarar verme suçunu oluşturduğuna yönelik mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir.” tespitini yapmıştır.
  • Yargıtay 23. Ceza Dairesi (2015/16150 E., 2016/9274 K.), park hâlindeki aracın kelebek camının kırılması olayında “mala zara verme suçunun oluştuğuna yönelik kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir.” ifadesini kullanmıştır.
  • Yargıtay 23. Ceza Dairesi (2015/16105 E., 2016/8992 K.), katılana ait araca zarar veren sanık hakkında “sanığın eyleminin mala zarar verme suçunu oluşturduğuna yönelik kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir” değerlendirmesinde bulunmuştur.
  • Yargıtay 23. Ceza Dairesi (2015/15865 E., 2016/7805 K.), katılanın aracına seyir hâlinde takip sırasında çarpılması iddiasına dayanan davayı ele almıştır.

C. Kamu Mallarına ve Tarım Arazilerine Yönelik Eylemler

• Kamu Malına Zarar Verme (TCK m. 152/1-a): Yargıtay 15. Ceza Dairesi (2015/13445 E., 2016/6919 K.), “Sanığın, katılan…Büyükşehir Belediyesi İETT Genel Müdürlüğüne ait otobüs durağının camlarını kırdığı şeklinde gerçekleşen eyleminin mala zarar verme suçunu oluşturduğuna dair mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir.” tespitiyle eylemin kamu malına zarar verme suçu oluşturduğunu kabul etmiştir.
• Hayvanların Başkasına Ait Tarlaya Girmesi: Yargıtay 6. Ceza Dairesi (2025/3420 E., 2025/10161 K.), sanığın hayvanlarının katılana ait tarlaya girerek zarar verdiği olayda “eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı” gerekçesiyle mahkûmiyet yönündeki Bölge Adliye Mahkemesi hükmünü onamıştır.

3. Ceza Tayini, İnfaz Rejimi ve Usul Hükümlerine İlişkin İlkeler

A. Cezanın Türü, Belirlenmesi ve Seçenek Yaptırımlar

TCK’nın 151/1. maddesi seçimlik olarak hapis veya adli para cezası öngörmektedir. Yerel mahkemeler ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarında somut olaya göre uygulanan cezalar çeşitlilik göstermektedir:

• Hapis Cezaları: Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen “1 ay 20 gün hapis cezasıyla” hüküm ve bu cezanın ertelenmesi; ilk derece mahkemelerince verilen “TCK 151/1, 62, 53 maddeleri gereğince 3 ay 10 gün hapis”, “TCK’nın 151, 62, 53/1 ve 58/6. maddeleri gereğince 3 ay 10 gün hapis cezası.”, “3 ay 10 gün hapis cezaları ile cezalandırılmasına”, “TCK’nın 151/1, 53 maddeleri uyarınca 4 ay hapis cezası”, 5 ay hapis, 6 ay hapis (etkin pişmanlık TCK 168/2 indirimiyle veya müstakilen), 1 yıl 4 ay hapis yaptırımları uygulanmıştır.
• Adli Para Cezaları: Asliye Ceza Mahkemelerince “Mala zarar verme suçundan: TCK’nın 151/1, 62, 52 maddeleri gereği 2.000 TL. adli para cezası” veya 24.000 TL adli para cezası yaptırımları kurulmuştur.
• Mükerrirlik Durumunda Seçenek Yaptırım: Yargıtay 23. Ceza Dairesi (2015/14658 E., 2016/1972 K.), sanığın adli sicil kaydında mükerrir olması durumunda TCK’nın 58/3. maddesi uyarınca hapis cezasının seçilmesinin zorunlu olduğunu, TCK’nın 50/2. maddesi gereğince bu hapis cezasının adli para cezasına çevrilemeyeceğini vurgulamış; bu hususu aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapmamıştır: “sanığın, mükerrir olması nedeniyle TCK’nın 58/3. maddesi gereğince, TCK’nın 151/1. maddesinde düzenlenen seçenek yaptırımlardan hapis cezasının tercih edilmesi ve TCK’nın 50/2. maddesi gereğince seçilen hapis cezalarının adli para cezasına çevrilmemesi gerektiğinin gözetilmemesi, aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.”
• Kısa Süreli Hapis Cezalarının Zorunlu Çevrilmesi: Yargıtay 15. Ceza Dairesi (2013/30836 E., 2015/1256 K.), suç tarihinde 65 yaşını bitirmiş ve geçmişte hapis cezasına mahkûm edilmemiş sanık hakkında hükmedilen kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesinin kanuni bir zorunluluk olduğunu belirterek yerel mahkeme hükmünü bozmuştur.

B. Hak Yoksunlukları (TCK m. 53)

• Kısa Süreli Hapis Cezasının Ertelenmesi Hâli: Yargıtay 15. Ceza Dairesi (2015/13445 E., 2016/6919 K.), kısa süreli hapis cezası ertelenen sanık hakkında TCK 53/4 maddesi gözetilmeden hak yoksunluğu uygulanmasını hukuka aykırı bulmuş ve hükmü düzeltmiştir: “Sanık hakkında hükmolunan kısa süreli hapis cezasının ertelenmesine karar verilmesine rağmen, TCK’nın 53. maddesinde düzenlenen hak yoksunluklarına hükmedilmesi suretiyle TCK’nın 53/4. maddesine aykırı davranılması,”.
• Hak Yoksunluğunun Süresi: Yargıtay 23. Ceza Dairesi (2015/16105 E., 2016/8992 K.), velayet, vesayet ve kayyımlık yetkilerinden yoksun bırakılma süresinin TCK m. 53/3 gereğince koşullu salıverilmeye kadar devam edeceğini belirterek ilk derece mahkemesi hükmünü “kendi alt soyu üzerindeki velayet, vesayet veya kayyımlık yetkilerinin koşullu salıverilme tarihine, 1. fıkrada yazılı diğer haklardan cezanın infazı tamamlanıncaya kadar yoksun bırakılmasına” şeklinde düzeltmiştir.

C. Uzlaştırma Usulü

Yargıtay 2. Ceza Dairesi (2020/24531 E., 2022/1631 K.), TCK’nın 151. maddesindeki mala zarar verme suçunun uzlaşma kapsamında yer aldığını, mahkûmiyet kararı verilmeden önce “uzlaştırma işlemi yapılıp sonucuna göre sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması” gerektiğini vurgulayarak beraat hükmünü bozmuştur.

D. Kanun Yolu İncelemesi ve Kesinlik

Yargıtay 23. Ceza Dairesi (2015/15865 E., 2016/7805 K.), doğrudan verilen adli para cezalarında “doğrudan verilen 3.000 TL ve altında kalan adli para cezalarının temyizinin mümkün olmaması karşısında” gerekçesiyle sanığın temyiz başvurusunu reddetmiştir (kararın verildiği tarihteki sınır uyarınca). Ayrıca vekille temsil edilen katılan lehine maktu vekâlet ücretine hükmedilmemesi hâlinde Yargıtay 23. Ceza Dairesi (2015/15653 E., 2016/5904 K.), eksikliği bozma yapmaksızın “hüküm fıkrasına “katılanın kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine göre belirlenen 1.320 TL vekalet ücretinin sanıktan alınarak katılana verilmesi” fıkrasının eklenmesi suretiyle” hükmü düzelterek onamıştır.

Sık Sorulan Sorular

Mala zarar verme suçu şikâyete bağlı mıdır?

Basit hâli şikâyete bağlıdır. Nitelikli hâller (TCK 152) şikâyet aranmadan soruşturulur.

Mala zarar verme suçunun cezası ne kadardır?

Basit hâlde dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Nitelikli hâlde bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası verilir.

Mala zarar verme suçunda şikâyet süresi kaç aydır?

Altı aydır. Süre, mağdurun fiili ve faili öğrendiği günden itibaren başlar.

Mala zarar verme suçunda uzlaşma olur mu?

Basit hâlde olur. Uzlaşma sağlanırsa savcılık veya mahkeme dosyayı kapatır.

Aracı çizmek hangi suçu oluşturur?

Başkasının aracını kasten çizmek mala zarar verme suçunu oluşturur. Mağdur altı ay içinde şikâyet etmelidir.

Trafik kazasında mala zarar verme suçu oluşur mu?

Hayır. Kaza taksirle gerçekleştiği için ceza davası açılmaz. Mağdur zararını tazminat davası veya sigorta yoluyla talep eder.

Mala zarar verme suçunda zamanaşımı kaç yıldır?

Basit hâlde sekiz yıldır.

Mala zarar verme suçunda tutuklama olur mu?

Basit hâlde tutuklama pek karşılaşılan bir tedbir değildir. Nitelikli hâller ve diğer suçlarla birlikte işlenen fiiller için hâkim somut olaya göre karar verir.

Mala zarar verme sicile işler mi?

Mahkûmiyet kararı kesinleşirse adli sicile işler. HAGB kararında ise denetim süresi başarıyla geçerse karar sicile işlemez.

Sonuç

Mala zarar verme suçu, günlük hayatta sık karşılaşılan ama sonuçları ciddi olabilen bir suçtur. Basit hâlinde şikâyet, uzlaşma ve etkin pişmanlık gibi imkânlar dosyayı hızlı ve hafif sonuçlandırabilir. Nitelikli hâlinde ise savcılık kendiliğinden harekete geçer ve ceza ağırlaşır. Hangi taraf olursanız olun, süreleri kaçırmamak ve delilleri doğru toplamak sonucu belirler.