Boşanma Davası Nasıl Açılır? 2026 Adım Adım Rehber

Boşanma davası, eşlerden birinin veya ikisinin birlikte aile mahkemesine dilekçe vermesiyle açılır; dilekçeyi eşlerden birinin yerleşim yerindeki veya son altı aydır birlikte oturduğunuz yerdeki aile mahkemesine verir, 2026 yılı için başvurma harcı ile peşin harcı (732 + 732 TL) ve gider avansını yatırırsınız. Eşiniz boşanmayı ve sonuçlarını kabul ediyorsa anlaşmalı boşanma yolunu, kabul etmiyorsa çekişmeli boşanma yolunu seçersiniz. Bu iki yolun süresi, masrafı ve ispat yükü birbirinden çok farklıdır.

Bu rehberde boşanma davası nasıl açılır sorusunu adım adım cevaplıyoruz. Önce hangi yolu seçeceğinize karar vermenize yardım ediyor, sonra dilekçe, mahkeme, harç ve duruşma aşamalarını anlatıyoruz. Ayrıca nafaka, velayet ve tazminat taleplerini dava dilekçesinde nasıl ileri süreceğinizi açıklıyoruz. Bilgileri Türk Medeni Kanunu’nun ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun güncel metninden derledik.

Boşanma Davası Açmadan Önce: Anlaşmalı mı Çekişmeli mi?

İlk kararınız, eşinizle anlaşıp anlaşamayacağınızdır. Çünkü kanun iki farklı yol öngörür ve her biri farklı şartlara bağlıdır. Doğru yolu seçmek, size aylar hatta yıllar kazandırır.

Anlaşmalı Boşanmanın Şartları

Türk Medeni Kanunu‘nun 166. maddesinin üçüncü fıkrası anlaşmalı boşanmayı düzenler. Buna göre evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler birlikte başvurursa ya da bir eş diğerinin davasını kabul ederse, kanun evliliğin bittiğini varsayar. Ancak hâkim, tarafları bizzat dinler ve iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirir. Ayrıca hâkim, boşanmanın mali sonuçlarını ve çocukların durumunu düzenleyen protokolü uygun bulmalıdır.

Hâkim gerekli görürse protokolde değişiklik yapar. Taraflar bu değişikliği kabul ederse boşanmaya karar verir. Bu yüzden protokolü özenle hazırlamak, davanın tek duruşmada bitmesini sağlar. Kısacası anlaşmalı yolda boşanma davası nasıl açılır sorusunun cevabı basittir: eşler protokolü imzalar ve mahkemeye birlikte başvurur. Protokolde nelerin yer alması gerektiğini anlaşmalı boşanma protokolü rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.

Çekişmeli Boşanma Sebepleri

Eşiniz boşanmayı veya sonuçlarını kabul etmiyorsa çekişmeli boşanma davası açarsınız. Bu durumda kanunda sayılan sebeplerden birini ispat etmeniz gerekir. Kanun, genel ve özel boşanma sebeplerini şöyle sıralar:

• Zina (TMK m.161)
• Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK m.162)
• Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK m.163)
• Terk (TMK m.164)
• Akıl hastalığı (TMK m.165)
• Evlilik birliğinin temelinden sarsılması, yani şiddetli geçimsizlik (TMK m.166/1)
• Boşanma davasının reddinden sonra ortak hayatın yeniden kurulamaması (TMK m.166/4)

Uygulamada davaların büyük çoğunluğu evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanır. Özel sebeplerin şartlarını ve sürelerini özel boşanma sebepleri yazımızda, şiddetli geçimsizliği ise şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma rehberimizde ele aldık.

Dikkat: Bazı Sebeplerde Süreyi Kaçırmayın

Zina ve hayata kast gibi sebeplerde kanun, hak düşürücü süre öngörür. Davaya hakkı olan eş, sebebi öğrendiği tarihten itibaren altı ay ve her hâlde olayın üzerinden beş yıl içinde dava açmalıdır. Üstelik eşini affeden taraf bu sebebe dayanarak dava açamaz. Terk sebebinde ise ayrılığın en az altı ay sürmesi ve hâkim veya noter aracılığıyla yapılan ihtarın sonuçsuz kalması gerekir.

Yeni Kural: Reddedilen Davadan Sonra Bir Yıl

14 Kasım 2024 tarihli 7532 sayılı Kanun, TMK 166’nın dördüncü fıkrasını değiştirdi. Eskiden reddedilen bir boşanma davasının kesinleşmesinden sonra üç yıl beklemek gerekiyordu. Artık bu süre bir yıldır. Yani ilk davanız reddedildiyse ve kesinleşmeden sonra bir yıl geçtiği hâlde ortak hayat yeniden kurulamadıysa, mahkeme eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verir.

Boşanma Davası Nasıl Açılır? 8 Adımda Süreç

Boşanma davası nasıl açılır sorusunun cevabı, aşağıdaki sekiz adımı sırayla tamamlamaktır. Her adımı dikkatle yaparsanız davanız gereksiz yere uzamaz.

1. Anlaşmalı mı çekişmeli mi ilerleyeceğinize karar verin.
2. Delillerinizi toplayın: mesajlar, fotoğraflar, tanık isimleri, hastane ve polis kayıtları.
3. Dava dilekçesini veya anlaşmalı boşanma protokolünü hazırlayın.
4. Yetkili ve görevli aile mahkemesini belirleyin.
5. Başvurma harcını, peşin harcı ve gider avansını yatırın.
6. Dilekçeyi adliye ön bürosuna verin ya da UYAP üzerinden gönderin.
7. Tedbir nafakası ve geçici velayet gibi acil taleplerinizi dilekçeye ekleyin.
8. Duruşmaları takip edin, karardan sonra kesinleşme şerhini alın.

Hangi Mahkemeye Başvurursunuz? Görev ve Yetki

Boşanma davası nasıl açılır sorusunda ilk teknik adım, doğru mahkemeyi seçmektir. Boşanma davalarına aile mahkemesi bakar. Bulunduğunuz yerde aile mahkemesi yoksa, asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davayı görür. Örneğin Trabzon merkezde aile mahkemeleri bulunurken bazı ilçelerde davaları asliye hukuk mahkemesi görür.

Yetkili mahkemeyi ise TMK 168. madde belirler. Buna göre davayı eşlerden birinin yerleşim yerinde veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yerde açabilirsiniz. Böylece eşiniz başka bir şehre taşındıysa bile davayı kendi yaşadığınız yerde açma imkânınız olur.

Boşanma Dava Dilekçesini Nasıl Yazarsınız?

Dava dilekçesi, davanın temelidir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119. maddesi, dilekçede bulunması gereken unsurları sayar. Bu unsurlardan birini unutursanız mahkeme size eksikliği tamamlamanız için süre verir; süresinde tamamlamazsanız mahkeme davayı açılmamış sayar.

• Mahkemenin adı (örneğin Trabzon Nöbetçi Aile Mahkemesi)
• Tarafların adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresi
• Varsa vekilin adı, soyadı ve adresi
• Davanın konusu
• Olayların sıra numarası altında açık özeti
• Her olayın hangi delille ispat edileceği
• Dayanılan hukuki sebepler
• Talep sonucu: boşanma, velayet, nafaka ve tazminat istekleri
• Davacının veya vekilin imzası

Olayları anlatırken tarih, yer ve kişi vererek somut yazın. Çünkü hâkim, kusur değerlendirmesini dilekçedeki olaylar ve tanık beyanları üzerinden yapar. Ayrıca dilekçede ileri sürmediğiniz bir olayı sonradan eklemek, iddiayı genişletme yasağı nedeniyle çoğu zaman mümkün olmaz. Bu nedenle dava dilekçesini aceleye getirmeyin.

Dilekçeye Eklemeniz Gereken Belgeler

Nüfus kayıtlarına mahkeme UYAP üzerinden kendisi ulaşır. Bununla birlikte kimlik fotokopisi, varsa protokol, delil niteliğindeki belgeler ve tanık listesi dilekçeyle birlikte sunulmalıdır. Tam listeyi boşanma davası için gerekli belgeler yazımızda bulabilirsiniz.

Boşanma Davası Masrafları 2026

Boşanma davası nasıl açılır diye araştıranların en çok merak ettiği konu, davanın maliyetidir. Dava açarken üç kalem ödeme yaparsınız: başvurma harcı, peşin karar ve ilam harcı ve gider avansı. 2026 yılı tutarlarını 98 Seri No.lu Harçlar Kanunu Genel Tebliği belirler.

Gider avansı tebligat ve posta giderlerini karşılar. Mahkeme kullanılmayan kısmı ise karar kesinleştikten sonra size iade eder. Öte yandan maddi veya manevi tazminat talep ederseniz, istediğiniz tutar üzerinden nispi harç ödersiniz. Tanık sayısı arttıkça veya bilirkişi incelemesi gerekirse masraflar da artar.

Maddi durumunuz dava masraflarını karşılamaya yetmiyorsa adli yardım isteyebilirsiniz. Mahkeme talebinizi kabul ederse harç ve masraflardan geçici olarak muaf olursunuz. Avukat ücretleri konusunda bilgi almak için boşanma davalarında avukatlık ücreti yazımıza bakabilirsiniz.

e-Devlet veya UYAP’tan Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Boşanma davasını internetten de açabilirsiniz. Ancak bunun için e-Devlet şifresi yetmez; e-imza veya mobil imza gerekir. UYAP Vatandaş Portal’a e-imzanızla girer, dilekçenizi yükler, harcı online öder ve davayı açarsınız. Ayrıntılı adımları UYAP Vatandaş Portal rehberimizde anlattık.

e-İmzanız yoksa dilekçenizi adliyedeki ön büroya teslim edersiniz. Ön büro dosyanızı ilgili mahkemeye dağıtır ve size harç makbuzunu verir. Böylece davanız resmen başlar.

Dava Açıldıktan Sonra Neler Olur?

Çekişmeli boşanma davasında yazılı yargılama usulü uygulanır. Bu usulde süreç birkaç aşamadan geçer ve her aşamanın kendine özgü süreleri vardır.

1. Dilekçeler aşaması: Eşiniz dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap verir. Ardından cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri gelir.
2. Ön inceleme: Hâkim, uyuşmazlık konularını belirler ve tarafları sulha teşvik eder.
3. Tahkikat: Mahkeme tanıkları dinler, belgeleri inceler, gerekirse sosyal inceleme raporu aldırır.
4. Sözlü yargılama: Taraflar son beyanlarını yapar.
5. Karar: Hâkim boşanma, velayet, nafaka ve tazminat taleplerini karara bağlar.

Anlaşmalı boşanmada ise taraflar bu aşamaların çoğunu yaşamaz. Mahkeme genellikle ilk duruşmada tarafları dinler ve protokolü uygun bulursa aynı gün karar verir.

Dava Sürerken Tedbir Talepleri

TMK 169. madde, hâkimin dava süresince gerekli geçici önlemleri kendiliğinden almasını öngörür. Bu önlemler özellikle eşlerin barınmasına, geçimine ve çocukların bakımına ilişkindir. Örneğin geliri olmayan eş için tedbir nafakası, çocuklar için geçici velayet ve kişisel ilişki düzenlemesi bu kapsamda yer alır. Yine de bu taleplerinizi dilekçede açıkça yazmanız yararlıdır.

Şiddet veya tehdit varsa, 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı da isteyebilirsiniz. Mahkeme bu kararı boşanma davasından bağımsız olarak çok hızlı verir. Konunun ayrıntıları için uzaklaştırma kararı nasıl alınır rehberimize göz atın.

Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?

Süre, davanın türüne ve mahkemenin iş yüküne göre büyük farklılık gösterir. Anlaşmalı boşanma davaları çoğunlukla birkaç ay içinde sonuçlanır. Buna karşılık çekişmeli boşanma davaları, tanık sayısına ve tebligat sorunlarına bağlı olarak genellikle bir yılı aşar.

Karardan sonra da süreç devam eder. Taraflar kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurma hakkına sahiptir. İstinaf kararına karşı da yine iki hafta içinde temyiz yolu açıktır. Bu nedenle taraflar kanun yoluna giderse çekişmeli dava birkaç yılı bulur. Taraflar kanun yolundan feragat ederse karar hemen kesinleşir.

Nafaka, Velayet ve Tazminat Talepleri

Boşanma davasında sadece evliliğin sona ermesini değil, sonuçlarını da talep edersiniz. Bu talepleri dava dilekçesinde açıkça yazmazsanız mahkeme bazılarını kendiliğinden incelemez. Bu yüzden talep sonucunu eksiksiz hazırlayın.

• Velayet ve kişisel ilişki: Hâkim, çocuğun üstün yararını esas alır ve anne babayı dinler (TMK m.182).
• İştirak nafakası: Velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun giderlerini gücü oranında paylaşır.
• Yoksulluk nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eş talep eder (TMK m.175).
• Maddi ve manevi tazminat: Kusursuz veya daha az kusurlu eş, kusurlu eşten talep eder (TMK m.174).

Yoksulluk nafakası konusunda önemli bir gelişme var. Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla TMK 175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. Ancak iptal kararı 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek. Ayrıntıları süresiz nafaka iptal kararı yazımızda inceledik.

Nafaka türleri için boşanmada nafaka, velayet için velayet davası ve tazminat için maddi ve manevi tazminat rehberlerimize bakabilirsiniz.

Mal Paylaşımı Ayrı Bir Davadır

Mahkeme mal rejiminin tasfiyesini, yani mal paylaşımını, boşanma davasından ayrı bir davada inceler. Uygulamada mahkemeler bu davayı boşanma kararı kesinleşene kadar bekletir. Katılma alacağı ve değer artış payı gibi konuları boşanmada mal paylaşımı yazımızda anlattık.

Bir Yıllık Süreye Dikkat

TMK 178. madde, boşanmadan doğan dava haklarının boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrayacağını düzenler. Dolayısıyla boşanma davasında tazminat veya nafaka istemediyseniz, bu talepleri sonradan bir yıl içinde ayrı bir davayla ileri sürmeniz gerekir.

Karardan Sonra: Kesinleşme ve Nüfus Kaydı

Boşanma kararı, kanun yolu süreleri dolduğunda veya kanun yolu incelemesi bittiğinde kesinleşir. Mahkeme, kesinleşen kararı nüfus müdürlüğüne bildirir ve nüfus müdürlüğü medeni halinizi günceller. Kadın, evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Bununla birlikte menfaati varsa mahkemeden eski eşinin soyadını kullanmak için izin talep etme hakkına sahiptir.

Kadının yeniden evlenebilmesi için kural olarak üç yüz günlük bekleme süresi uygulanır. Bu süreyi kaldırmanın yollarını boşandıktan sonra bekleme süresi yazımızda anlattık.

Avukatsız Boşanma Davası Mümkün mü?

Kanun, boşanma davası için avukat tutmayı zorunlu tutmaz. Özellikle eşlerin tam anlaştığı ve çocuk bulunmayan anlaşmalı davalarda eşler davayı çoğu zaman kendileri yürütür. Ancak protokoldeki eksik bir ifade bile sonradan yeni davalara yol açma riski taşır.

Çekişmeli davalarda ise durum farklıdır. Delillerin zamanında sunulması, tanıkların doğru seçilmesi ve iddiayı genişletme yasağına dikkat edilmesi davanın sonucunu doğrudan etkiler. Bu nedenle çekişmeli davalarda hukuki destek almanızı öneririz. Sonuç olarak boşanma davası nasıl açılır sorusunun cevabı, seçtiğiniz yola ve delillerinize göre şekillenir.

Trabzon’da boşanma davası açmayı düşünüyorsanız Trabzon boşanma avukatı sayfamızı inceleyin veya iletişim sayfamızdan bize ulaşın.

Sıkça Sorulan Sorular

Mahkeme, e-Devlet ve Avukat Soruları

Yazan: Av. Arb. Ali Kemal Şengül, Trabzon Barosu