Boşanmada Mal Kaçırma: Nasıl Önlenir, Ekleme Kuralı ve Tapu İptali (2026)

Boşanmada mal kaçırma, eşlerden birinin mal paylaşımında diğer eşin alacağı payı azaltmak için mallarını satması, bağışlaması veya başkasının adına geçirmesidir. Türk Medeni Kanunu bu davranışa karşı güçlü koruma yolları öngörür. Kanun, boşanma davasından önceki 1 yıl içinde rıza alınmadan yapılan bağışları ve katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirleri hesaba geri ekler. Ayrıca eş, dava sırasında mahkemeden ihtiyati tedbir ve tasarruf yetkisinin kısıtlanması kararı ister. Gerekirse malı alan üçüncü kişilere karşı da dava açar.

Bu rehberde boşanma sürecinde mal kaçırmanın yollarını, mal kaçırmayı önlemenin hukuki araçlarını, ekleme ve üçüncü kişilere karşı dava imkânlarını anlatıyoruz.

Boşanmada Mal Kaçırma Nedir?

Türk hukukunda yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir. Bu rejimde eşler, evlilik süresince edindikleri malların artık değerinden yarı yarıya pay alır. Boşanma davası açıldığında mal rejimi sona erer ve tasfiye aşaması başlar.

Bazı eşler bu paylaşımdan kaçınmak için dava öncesinde veya dava sırasında mallarını elden çıkarır. Uygulamada en sık karşılaşılan mal kaçırma yöntemleri şunlardır:

• Taşınmazı akrabaya veya güvenilir bir arkadaşa düşük bedelle satmak
• Araç, ev veya arsayı anne, baba ya da kardeşe bağışlamak
• Banka hesabındaki parayı başka bir kişinin hesabına aktarmak
• Şirket hisselerini devretmek veya şirketin değerini düşük göstermek
• Gerçekte olmayan borçlar yaratarak malvarlığını borçlu göstermek
• Değerli eşyaları ve ziynetleri ortadan kaldırmak

Boşanmada mal kaçırma işlemlerinin ortak amacı, mal paylaşımında diğer eşin alacağı katılma alacağını azaltmaktır.

Boşanmada Mal Kaçırmayı Önlemenin Hukuki Yolları

Mal kaçırma şüphesi varsa hızlı hareket etmek büyük önem taşır. Kanun, boşanmada mal kaçırmaya karşı dava öncesinde ve dava sırasında başvurabileceğiniz birkaç koruma aracı öngörür.

Aile Konutu Şerhi

Türk Medeni Kanunu madde 194’e göre eşlerden biri, diğer eşin açık rızası olmadan aile konutunu devredemez ve aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Konutun maliki olmayan eş, tapu müdürlüğüne başvurarak tapu kütüğüne aile konutu şerhi koydurur. Başvuru için evlilik cüzdanı ve konutta ailece yaşandığını gösteren belgeler yeterlidir.

Şerh konulduktan sonra malik eş, diğer eşin rızası olmadan konutu satamaz veya ipotek ettiremez. Böylece ailenin en değerli malvarlığı çoğu zaman güvence altına alınır.

İhtiyati Tedbir Kararı

Boşanma davası açan veya açacak olan eş, mahkemeden diğer eşin taşınmazları, araçları ve banka hesapları üzerine ihtiyati tedbir konulmasını talep eder. Mahkeme, iddianın ciddi göründüğü durumlarda tedbir kararı verir ve tapu veya trafik müdürlüğü bu kararı kayda geçirir. Tedbir devam ettiği sürece eş, malı üçüncü kişilere devredemez.

Tedbir talebinde bulunurken malların listesini, tapu kayıtlarını ve araç plakalarını mahkemeye sunun. Ayrıca mahkemeden diğer eşin banka hesaplarının ve tapu kayıtlarının araştırılmasını isteyin.

Tasarruf Yetkisinin Kısıtlanması

TMK madde 199, ailenin ekonomik varlığını korumak için önemli bir araç sunar. Eşlerden birinin davranışı ailenin ekonomik geleceğini tehlikeye atıyorsa hâkim, o eşin belirli malvarlığı değerleri üzerindeki tasarruf yetkisini kısıtlar. Kısıtlama bir taşınmaza ilişkinse hâkim, durumun tapu kütüğüne şerh verilmesine karar verir.

Dava Açıldıktan Sonra Yapılan Satışlar

Boşanma davası açıldığı tarihte mal rejimi sona erer. Yargıtay’a göre tasfiyeye girecek malları bu tarih belirler. Dolayısıyla eş, dava açıldıktan sonra bir malı satsa bile o mal tasfiyeden çıkmaz. Mahkeme, satılan malın değerini katılma alacağı hesabına dahil eder ve satışı yapan eşi bu değerden sorumlu tutar.

Bu kural, dava sırasında boşanmada mal kaçırma girişimlerinin çoğu zaman sonuç vermediğini gösterir. Ancak malı satan eş, parayı harcar veya gizlerse alacağın tahsili zorlaşır. Bu yüzden dava açarken tedbir istemek yine de en güvenli yoldur.

Davadan Önce Yapılan Mal Kaçırma: Ekleme Kuralı

Bazı eşler mal kaçırma işlemini boşanma davasını açmadan önce yapar. Kanun bu duruma karşı da koruma sağlar. TMK madde 229’a göre mahkeme, tasfiye sırasında şu değerleri hesaba geri ekler:

• Eşin, diğer eşin rızası olmadan mal rejiminin sona ermesinden önceki 1 yıl içinde yaptığı karşılıksız kazandırmalar, örneğin bağışlar (olağan hediyeler hariç)
• Eşin, mal rejimi süresince diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı devirler

İkinci hâlde 1 yıllık süre sınırı yoktur. Diğer eş, mal kaçırma kastını ispat ederse evliliğin herhangi bir döneminde yapılan devir de hesaba girer. Örneğin koca, boşanmadan iki yıl önce değerli bir daireyi kardeşine gerçek değerinin çok altında devrettiyse ve eşi kastı ispat ederse mahkeme dairenin değerini tasfiyeye ekler.

Boşanmada Mal Kaçırma Kastını Nasıl İspat Edersiniz?

Kastın ispatı için mahkeme şu emarelere bakar:

• Satış bedeli ile gerçek değer arasındaki büyük fark
• Malı alan kişinin eşin yakın akrabası veya arkadaşı olması
• Devrin, eşler arasındaki geçimsizliğin başladığı döneme denk gelmesi
• Satış bedelinin ödendiğine dair banka kaydının bulunmaması
• Devirden sonra eşin malı kullanmaya devam etmesi

Malı Alan Üçüncü Kişilere Karşı Dava (TMK 241)

Ekleme kuralı, eşin malvarlığı katılma alacağını karşılamaya yetmezse tek başına sonuç vermez. Bu durumda TMK madde 241 devreye girer. Alacaklı eş, hesaba eklenen kazandırmalardan yararlanan üçüncü kişilere karşı dava açar ve eksik kalan alacağını onlardan ister.

Bu davada önemli süreler vardır. Dava hakkı, alacaklı eşin hakkının zedelendiğini öğrenmesinden itibaren 1 yıl ve her hâlde mal rejiminin sona ermesinden itibaren 5 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Bu nedenle mal paylaşımı davası sürerken üçüncü kişilere karşı haklarınızı da takip edin.

Muvazaa Nedeniyle Tapu İptali

Eş, malı gerçekte satmadığı hâlde satmış gibi gösterdiyse işlem muvazaalıdır. Bu durumda diğer eş, muvazaa nedeniyle tapu iptal ve tescil davası açar. Mahkeme işlemin gerçekte yapılmadığını tespit ederse tapu kaydını eski hâline getirir ve malı tasfiyeye dahil eder.

Mal Paylaşımı Davasında Süreler

Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin katılma alacağı davası, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımına tabidir. Eşler bu davayı boşanma davasıyla birlikte açar veya boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir dava olarak açar. Uygulamada mahkemeler mal paylaşımı davasını çoğu zaman boşanma davasından ayırır ve boşanma kesinleştikten sonra karara bağlar.

Mal paylaşımının ayrıntıları için boşanmada mal paylaşımı ve katılma alacağı rehberimize göz atabilirsiniz. Trabzon’daki boşanma ve mal paylaşımı davalarınız için Trabzon boşanma avukatı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Yazan: Av. Arb. Ali Kemal Şengül, Trabzon Barosu