Boşanma Davasını Kimler Açabilir?

Boşanma davasını kimler açabilir sorusunun kısa cevabı şudur: Boşanma davasını yalnızca eşler açar. Anne, baba, kardeş, çocuk veya savcı gibi üçüncü kişiler evliliğin boşanma yoluyla sona ermesini talep edemez. Eş, davayı bizzat açabileceği gibi özel yetki verdiği bir avukat aracılığıyla da açar.

Ancak her eşin her durumda dava açma hakkı yoktur. Boşanma sebebi, eşlerin kusur durumu ve hak düşürücü süreler bu hakkı doğrudan etkiler. Bu yazıda boşanma davasını kimlerin, hangi şartlarla ve nerede açabileceğini ayrıntılı olarak ele alıyoruz.

Boşanma Davasını Kimler Açabilir? Temel Kural

Türk Medeni Kanunu, boşanmayı eşlere sıkı sıkıya bağlı bir hak olarak düzenler. Bu nedenle davayı açma, sürdürme veya davadan vazgeçme kararı yalnızca eşe aittir. Ailenin diğer üyeleri ne kadar haklı olursa olsun bu kararı eş adına veremez.

Kural, evliliğin geçersizliği ile karıştırılmamalıdır. Evliliğin mutlak butlanla sakat olduğu durumlarda Cumhuriyet savcısı ve ilgisi olan herkes iptal davası açar. Bu dava ise boşanmadan tamamen farklı bir kurumdur. Ayrıntıları evliliğin iptali davası ve butlan sebepleri yazımızda bulabilirsiniz.

Genel Boşanma Sebebinde Boşanma Davasını Kimler Açabilir?

Uygulamada açılan davaların büyük bölümü, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına (şiddetli geçimsizlik) dayanır. Bu sebepte dava açma hakkını eşlerin kusur durumu belirler.

Yargıtay uygulamasına göre kusursuz, daha az kusurlu veya diğer eşle eşit kusurlu olan eş boşanma davası açar. Buna karşılık evliliğin bozulmasında tamamen kusurlu olan eş, kural olarak boşanma kararı alamaz. Örneğin sürekli şiddet uygulayan ve karşı tarafın hiçbir kusuru olmayan bir eşin davasını mahkeme reddeder.

Kanun ayrıca davalı eşe bir itiraz hakkı tanır. Davacının kusuru daha ağırsa, davalı eş boşanmaya itiraz eder. İtiraz dürüstlük kuralına aykırı değilse mahkeme davayı reddeder. Bununla birlikte davalının evliliği sürdürmekte korunmaya değer bir yararı kalmamışsa itiraz sonuç doğurmaz. Kusur tespitinin ayrıntıları için boşanma davalarında kusur değerlendirmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Özel Sebeplerde Boşanma Davasını Kimler Açabilir?

Özel boşanma sebeplerinde kural daha nettir. Davayı, sebebi gerçekleştiren eş değil, bu davranıştan zarar gören eş açar. Kanun bu sebepleri şöyle sıralar:

• Zina (aldatma): Davayı aldatılan eş açar.
• Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış: Davayı bu davranışa maruz kalan eş açar.
• Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme: Davayı, birlikte yaşaması kendisinden beklenemeyen diğer eş açar.
• Terk: Davayı, terk edilen eş ihtar sürecini tamamladıktan sonra açar.
• Akıl hastalığı: Davayı, ortak hayatı sürdüremeyecek duruma gelen diğer eş açar.

Bu sebeplerde hak düşürücü sürelere de dikkat etmek gerekir. Zina ve onur kırıcı davranış sebeplerinde eş, boşanma sebebini öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde dava açmalıdır. Her durumda bu davranışın üzerinden beş yıl geçtikten sonra dava hakkı düşer. Ayrıca eşini affeden taraf, aynı sebebe dayanarak dava açamaz. Konunun tamamı için özel boşanma sebepleri rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Anlaşmalı Boşanma Davasını Kimler Açabilir?

Anlaşmalı boşanmada eşler mahkemeye birlikte başvurur ya da bir eşin açtığı davayı diğer eş kabul eder. Bu yolun en önemli şartı, evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasıdır. Bir yıllık süre dolmadan eşler anlaşsa bile mahkeme anlaşmalı boşanma kararı veremez.

Hâkim, eşleri duruşmada bizzat dinler ve iradelerinin serbestçe açıklandığından emin olur. Bu yüzden eşlerin avukatı olsa bile anlaşmalı boşanma duruşmasına kişisel olarak katılması gerekir. Ayrıca hâkim, velayet ve nafaka gibi düzenlemeleri çocukların yararına uygun bulmazsa protokolde değişiklik ister. Protokolün içeriği için anlaşmalı boşanma protokolü yazımız yol gösterir.

Fiili Ayrılıkta Boşanma Davasını Kimler Açabilir?

Kanun, sonuçsuz kalmış bir davanın ardından da yeni bir yol açar. Daha önce açılan bir boşanma davası reddedilip bu karar kesinleşmişse ve aradan üç yıl geçmesine rağmen eşler yeniden bir araya gelmemişse, eşlerden herhangi biri yeniden dava açar.

Bu durumda mahkeme kusur araştırması yapmaz. Üç yıllık ayrılık, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını gösteren yeterli bir olgudur. Dolayısıyla ilk davası kusur nedeniyle reddedilen eş de bu yoldan boşanma kararı alır.

Özel Durumlarda Boşanma Davasını Kimler Açabilir?

Ergin olmayan eş dava açar mı?

Evlenme, kişiyi kanunen ergin kılar. Bu nedenle mahkeme izniyle 17 yaşında evlenen bir eş, boşanma davasını kendisi açar. Anne ve babanın izni veya katılımı gerekmez.

Kısıtlı eş boşanma davası açar mı?

Vesayet altındaki bir eş, ayırt etme gücüne sahipse boşanma davasını kendisi açar. Çünkü boşanma, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır. Ayırt etme gücü tamamen ortadan kalkmış bir eş adına dava açılması ise istisnai ve tartışmalı bir konudur. Böyle bir durumda mutlaka bir avukata danışmanızı öneririz.

Yurt dışında yaşayan eş nerede dava açar?

Türk vatandaşı eşler yurt dışında yaşasalar bile Türkiye’de boşanma davası açar. Bu durumda eş, vekaletnameyi bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğunda düzenletir. Yabancı mahkemeden alınan boşanma kararları ise Türkiye’de tanıma veya tenfiz davasıyla geçerlilik kazanır.

Boşanma Davası İçin Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde ise asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla davaya bakar. Trabzon’da bu davalara Trabzon Adliyesi’ndeki aile mahkemeleri bakar.

Yetkili mahkeme konusunda kanun eşlere seçim hakkı tanır. Davacı eş, davayı eşlerden birinin yerleşim yerinde veya dava açılmadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yerde açar. Örneğin Trabzon’da evli olup boşanma kararından önce Rize’ye taşınan bir eş, son altı ay şartına dikkat ederek mahkemesini seçer.

Avukat Aracılığıyla Dava Açarken Dikkat Edilecekler

Boşanma davasını kimler açabilir sorusu kadar dilekçenin içeriği de önemlidir. Öncelikle bilin ki boşanma davasında avukat tutmak zorunlu değildir. Ancak davayı avukat aracılığıyla açacaksanız vekaletnamede boşanma davası açma yetkisinin özel olarak yer alması gerekir. Genel bir dava vekaletnamesi bu iş için yeterli olmaz.

Ayrıca dilekçede talepleri eksiksiz yazmak büyük önem taşır. Nafaka, velayet, tazminat ve ziynet eşyası gibi talepleri dava açarken belirlemek, ileride ek dava açma ihtiyacını ortadan kaldırır. Dosyaya ekleyeceğiniz evraklar için boşanma davası için gerekli belgeler listemize göz atın.

Dava Açmadan Önce Nelere Dikkat Etmelisiniz?

Boşanma davasını kimler açabilir sorusunu yanıtlamak, davayı kazanmak için yeterli değildir. Bu nedenle dilekçeyi vermeden önce bazı hazırlıkları tamamlamanız gerekir.

Öncelikle delillerinizi toplayın. Mesaj kayıtları, sosyal medya yazışmaları, banka hareketleri, hastane raporları ve tanık isimleri kusurun ispatında belirleyici rol oynar. Hukuka aykırı yollarla elde edilen kayıtlar ise davada delil değeri taşımaz ve sizi ceza sorumluluğuyla karşı karşıya bırakır.

İkinci olarak geçici önlemleri planlayın. Dava süresince eşinizden tedbir nafakası, çocukların geçici velayeti veya ortak konutun size bırakılmasını talep edersiniz. Şiddet söz konusuysa 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı almak için davayı beklemenize gerek yoktur.

Son olarak malvarlığını güvence altına alın. Eşinizin tapu veya araç satarak mal kaçırma ihtimali varsa, dava ile birlikte bu mallar üzerine ihtiyati tedbir konulmasını isteyin. Bu konuda boşanma aşamasında mal kaçırma yazımız ayrıntılı bilgi sunar.

Sık Sorulan Sorular

Anne veya baba, çocuğu adına boşanma davası açar mı?

Hayır. Boşanma yalnızca eşlere ait bir haktır. Ebeveynler ancak evliliğin mutlak butlanla geçersiz olduğu durumlarda iptal davası açar.

Aldatan eş boşanma davası açar mı?

Aldatan eş zina sebebine dayanarak dava açamaz. Ancak karşı tarafın da kusurlu olduğu bir durumda genel boşanma sebebine dayanarak dava açması mümkündür.

Evliliğin ilk yılında boşanma davası açmak mümkün mü?

Evet. Bir yıllık süre yalnızca anlaşmalı boşanma için geçerlidir. Evliliğin ilk yılında eşler çekişmeli boşanma davası açar ve kusuru ispatlayarak boşanma kararı alır.

Eşlerden biri ölürse boşanma davası ne olur?

Dava kural olarak konusuz kalır. Bununla birlikte mirasçıların davaya devam ederek ölen eşin kusurunu ispat etme imkânı vardır. Bu konuyu boşanma davası sürerken eşlerden birinin ölümü yazımızda anlattık.

Trabzon’da Boşanma Davası İçin Hukuki Destek

Boşanma davasını kimler açabilir sorusunun cevabı basit görünse de kusur durumu, hak düşürücü süreler ve yetkili mahkeme seçimi davanın sonucunu doğrudan belirler. Şengül Hukuk Bürosu, Trabzon ve çevresinde anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davalarını takip eder. Daha fazla bilgi için Trabzon boşanma avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sorularınız için 0534 584 05 90 numaralı telefondan büromuza ulaşabilirsiniz.