Anayasa Mahkemesi Süresiz Nafaka İptal Kararı: Gerekçesi ve Hukuki Sonuçları

Anayasa Mahkemesi, yoksulluk nafakasının “süresiz olarak” bağlanmasını öngören TMK madde 175’teki ibareyi iptal etti. Mahkeme bu süresiz nafaka iptali kararını 4 Haziran 2026 tarihinde, E.2025/156, K.2026/131 sayısıyla verdi. Resmî Gazete kararı 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı nüshasında yayımladı. Ancak iptal hükmü hemen değil, yayımdan dokuz ay sonra, yani 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girer. Bu süre içinde mahkemeler mevcut kuralı uygulamaya devam eder.
Bu yazıda süresiz nafaka iptali kararının içeriğini, gerekçesini, yürürlük tarihini ve mevcut nafakalara etkisini anlatıyoruz.
Süresiz Nafaka İptali Kararı Neyi Değiştirdi?
TMK madde 175’in birinci fıkrası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe diğer eşten mali gücü oranında süresiz nafaka isteme hakkı tanır. Kusuru daha ağır olan eş ise bu nafakayı isteyemez. Anayasa Mahkemesi bu fıkradaki “süresiz olarak” ibaresini Anayasa’ya aykırı buldu.
Somut norm denetimi yoluyla konuyu Anayasa Mahkemesine Antalya 12. Aile Mahkemesi taşıdı. Yüksek Mahkeme iptal kararını oyçokluğuyla, yürürlük tarihine ilişkin kararı ise oybirliğiyle verdi. Üç üye iptal yönündeki çoğunluk görüşüne katılmadı.
Mahkemenin İncelediği Anayasa Maddeleri
Başvuran mahkeme Anayasa’nın 2, 10, 20, 35 ve 41. maddelerine dayandı. Anayasa Mahkemesi ise kuralı esas olarak şu maddeler açısından inceledi:
- Hukuk devleti ve belirlilik ilkesi (madde 2)
- Devletin temel amaç ve görevleri (madde 5)
- Maddi ve manevi varlığı koruma ve geliştirme hakkı (madde 17)
Mahkeme, 20 ve 41. maddeler yönünden ayrı bir inceleme yapmaya gerek görmedi. Bununla birlikte 10 ve 35. maddeler yönünden de kuralla ilgi kurmadı.
Kararın Gerekçesi
Anayasa Mahkemesi, yoksulluk nafakasının meşru bir amaca hizmet ettiğini kabul eder. Bu amaç, boşanma nedeniyle ekonomik güçsüzlüğe düşen eşi korumak ve evlilikten doğan dayanışmayı bir ölçüde sürdürmektir.
Ancak mahkemeye göre uygulama bu dengeyi bozuyordu. Çünkü yargı, “süresiz olarak” ibaresini emredici kabul etti ve hâkime nafakayı süreyle sınırlama yetkisi tanımadı. Örneğin Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, nafakayı süreyle sınırlayan yerel mahkeme kararlarını bozdu. Sonuçta nafaka yükümlüsü, TMK madde 176’daki kaldırma sebeplerinden biri gerçekleşmedikçe ömür boyu ödeme yaptı.
Mahkeme bu durumu nafaka yükümlüsü üzerinde aşırı ve orantısız bir külfet olarak gördü. Ayrıca devletin, özel kişiler arasındaki menfaat çatışmalarında adil bir denge kurma yükümlülüğünü yerine getirmediğini belirtti.
Hâkimin Gözetmesi Gereken Ölçütler
Kararda, nafakanın süresini belirlerken hâkimin dikkate alacağı ölçütler de yer alır:
- Evliliğin süresi
- Eşlerin yaşı, eğitim ve sağlık durumu
- Eşlerin ekonomik ve sosyal durumu
- Nafaka alacaklısının kendi ihtiyacını karşılama ve çalışma hayatına katılma imkânı
- Nafakanın, yükümlünün boşanma sonrası hayatına etkisi
Mahkemeye göre süresiz nafakanın hangi istisnai durumlarda uygulanacağını kanun koyucu açık ve öngörülebilir biçimde düzenlemelidir. Bu da hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
Önceki Anayasa Mahkemesi Kararıyla Farkı
Anayasa Mahkemesi aynı ibareyi daha önce de incelemişti. Nitekim 17 Mayıs 2012 tarihli E.2011/136, K.2012/72 sayılı kararında iptal istemini reddetti. O kararda mahkeme, “süresiz” ibaresinin her durumda ömür boyu nafaka anlamına gelmediğini, TMK madde 176 ile nafakanın kaldırılabileceğini vurguladı.
Ne var ki uygulama bu yorumu izlemedi. Yargıtay, süreli nafakaya hükmeden kararları bozmaya devam etti. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi 2026 kararında farklı bir sonuca ulaştı.
Süresiz Nafaka İptali Ne Zaman Yürürlüğe Girer?
Anayasa Mahkemesi, iptalin doğuracağı hukuki boşluğun kamu yararını zedeleyeceğini değerlendirdi. Bu yüzden Anayasa madde 153/3 uyarınca iptal hükmünün yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi. Buna göre iptal 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girer.
Bu süre içinde TBMM’nin yeni bir düzenleme yapması gerekir. Yeni düzenlemenin evlilik süresi, yaş ve çalışma imkânı gibi ölçütleri içermesi ve süresiz nafakanın şartlarını belirlemesi gerekir.
Süresiz Nafaka İptalinin Mevcut Nafakalara Etkisi
Anayasa’nın 153. maddesine göre iptal kararları geriye yürümez. Bu nedenle kesinleşmiş nafaka kararları kendiliğinden sona ermez. Ayrıca iptal hükmü yürürlüğe girene kadar mahkemeler devam eden davalarda TMK madde 175’i mevcut hâliyle uygular.
Nafaka yükümlüsünün önündeki yol ise bugün de açıktır. TMK madde 176’ya göre alacaklı yeniden evlenirse veya taraflardan biri ölürse nafaka kendiliğinden kalkar. Bunun yanında alacaklının evlilik dışı birlikte yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde hâkim nafakayı kaldırır. Tarafların mali durumu değişirse hâkim nafakanın artırılmasına veya azaltılmasına da karar verir.
Bu yüzden nafaka ödüyorsanız veya alıyorsanız, yeni yasal düzenlemeyi ve kendi dosyanızdaki koşulları birlikte değerlendirin. Nafaka türleri ve hesaplama için boşanmada nafaka türleri rehberimize, kusurun etkisi için boşanmada kusur değerlendirmesi yazımıza göz atın.
Trabzon’da Nafaka Davaları İçin Destek
Süresiz nafaka iptali kararı, nafaka davalarında yeni bir dönemin başlangıcıdır. Ancak geçiş döneminde hangi kuralın uygulanacağı ve mevcut nafakaların nasıl değişeceği, her dosyanın kendi koşullarına bağlıdır. Nafaka kaldırma, azaltma veya artırma davası düşünüyorsanız Trabzon boşanma avukatı](/trabzon-bosanma-avukati/) sayfamızdan bize ulaşın. Kararın tam metnine ise [Resmî Gazete üzerinden erişebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Anayasa Mahkemesi “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. Ancak iptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girer; o tarihe kadar mevcut kural uygulanır.
Hayır. İptal kararları geriye yürümez. Bununla birlikte TMK madde 176’daki sebeplerden biri varsa nafaka yükümlüsü kaldırma veya azaltma davası açar.
Anayasa Mahkemesi kararı 4 Haziran 2026 tarihinde E.2025/156, K.2026/131 sayısıyla verdi. Karar, 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yer aldı.
Yeni düzenlemeyi TBMM yapar. Anayasa Mahkemesi bunun için dokuz aylık süre tanıdı.
Kararda evlilik süresi, yaş, eğitim ve sağlık durumu, ekonomik koşullar ve çalışma imkânı gibi ölçütler öne çıkar.
Yazan: Av. Arb. Ali Kemal Şengül, Trabzon Barosu