Uyuşturucu Kullanma Sınırı ve Miktarı (TCK 188 – TCK 191 Ayrımı)

Uyuşturucu kullanma sınırı ve miktarı, ceza yargılamasında kritik bir eşiktir. Bu yasal sınır, şüphelinin “kullanıcı” mı yoksa “satıcı” mı sayılacağını belirler. Türk Ceza Kanunu metninde gramaj bakımından kesin bir rakam yer almaz. Bu nedenle sınırları Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararları çizer. Ayrıca Adli Tıp Kurumu raporları da bu sınırları somutlaştırır. Şayet ele geçen madde yasal eşiği aşarsa, savcılık doğrudan uyuşturucu ticareti suçundan dava açar.

Suç vasfının değişmesi sanığın cezaevinde kalacağı süreyi doğrudan etkiler. Örneğin TCK 191 maddesi denetimli serbestlik ve erteleme imkanı tanır. Buna karşın TCK 188 en az 10 yıldan başlayan ağır hapis cezaları getirir. Trabzon ve çevre illerdeki ceza dosyalarınız hakkında detaylı bilgiye Trabzon Ceza Avukatı sayfamız üzerinden ulaşabilirsiniz. Konuyla ilgili yasal düzenlemeleri doğrudan resmi Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden inceleyebilirsiniz.

Yargıtay’a Göre Madde Türlerine Göre Uyuşturucu Kullanma Sınırı

Yargıtay ceza daireleri kişinin 1 yıllık kişisel ihtiyacını temel ölçüt kabul eder. Yüksek mahkeme bu miktarı aşmayan maddeleri kişisel kullanım sınırında tutar. Madde türlerine göre kabul gören yıllık ve günlük sınırlar şunlardır:

1. Esrar Kullanma ve Bulundurma Sınırı

• Günlük Doz: Bir bağımlı günde 3 kez 1-1,5 gram esrar tüketebilir.
• Yıllık Sınır: Yargıtay net 600 ila 700 gram esrarı kullanım sınırında sayar. Ancak ele geçen miktar 1 kilogramı aşarsa mahkeme ticaret kastını kabul eder.

2. Metamfetamin (Met) İçicilik Sınırı

• Günlük ve Yıllık Eşik: Metamfetamin maddesinde kritik sınır net 10 gramdır. Dolayısıyla net ağırlık 10 gramı aşarsa yargı makamları ticaret şüphesiyle hareket eder.

3. Ecstasy (MDMA) Hapları

• Değerlendirme: Ecstasy haplarında uygulamada 50 adet civarı sıklıkla referans alınır. Ancak bu sayı kanuni bir sınır değildir; mahkeme paketleme, para ve diğer delillerle birlikte karar verir.

4. Eroin Kullanma Sınırı

• Doz ve Miktar: Eroinde günlük kullanım 150 miligram düzeyindedir. Bu sebeple Yargıtay net 20 gramın altındaki eroin miktarını kullanma sınırı içinde sayar.

5. Kokain İçicilik Eşiği

• Kritik Eşik: Kokain maddesinde günlük tek doz 60 miligramdır. Nitekim mahkemeler net 20 gram altındaki kokaini kişisel ihtiyaç kabul eder. Bu miktarın üstü ise doğrudan ticaret vasfını doğurur.

6. Bonzai (Sentetik Kannabinoid) Sınırı

• Değerlendirme: Bonzai son derece tehlikeli kimyasal bir maddedir. Bu yüzden net 10-15 gram üzeri bonzai maddeleri doğrudan ticaret şüphesi oluşturur.

7. Captagon Kullanım Sınırı

• Değerlendirme: Captagon için sabit bir adet sınırı yoktur. Yargıtay örneklerini ve cezaları aşağıdaki captagon kullanım sınırı ve cezası bölümünde bulabilirsiniz.

Captagon Kullanım Sınırı ve Cezası

Amfetamin türevi bir uyarıcı hap olan captagon, Türkiye’de en çok aranan uyuşturucu türlerinin başında gelir. Ne kanunda ne de Yargıtay içtihatlarında captagon için sabit bir uyuşturucu kullanma sınırı vardır. Mahkeme, ele geçen hap sayısını kişinin makul bir süreye yayılan kişisel ihtiyacıyla karşılaştırır. Ardından paketleme, para, hassas terazi ve tanık beyanı gibi diğer delillere bakar.

Yargıtay 10. Ceza Dairesi kararlarına yansıyan bazı örnekler şöyledir:

Bu kararlar gösteriyor ki az sayıda hap tek başına güvence sağlamaz. Örneğin birkaç paket hap bile satışa dair somut bir delille birlikte ticaret suçunu oluşturur. Buna karşılık çok sayıda hap ele geçse bile satış delili zayıfsa savunma, kişisel kullanım iddiasını güçlü biçimde ileri sürer.

Captagon cezası, eylemin niteliğine göre değişir. Kullanmak için bulundurma TCK 191 kapsamında 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası gerektirir. Satma, başkasına verme veya satmak için bulundurma ise TCK 188/3 kapsamında 10 yıldan az olmamak üzere hapis cezası doğurur.

Uyuşturucu Kullanma Sınırı Tablosu (2026)

Aşağıdaki tablo, uygulamada sıkça referans alınan ölçüleri özetler. Ancak bu rakamlar kanuni bir sınır değildir; mahkeme her dosyayı kendi delilleriyle değerlendirir.

Özellikle saflık oranı sonucu doğrudan değiştirir. Örneğin brüt 30 gram görünen bir madde, Adli Tıp raporunda yalnızca 8 gram net etken maddeye karşılık gelir. Bu yüzden savunma, raporda saflık oranı yoksa yeni bir Adli Tıp incelemesi talep eder.

İlk Kez Uyuşturucuyla Yakalanınca Ne Olur?

Kullanmak için uyuşturucu bulunduran kişi ilk kez yakalandığında Cumhuriyet savcısı dava açmaz. Bunun yerine TCK 191 uyarınca beş yıl süreyle kovuşturmanın ertelenmesine karar verir. Şüpheli bu süre içinde en az bir yıl denetimli serbestlik tedbirine uyar ve gerekirse tedavi görür.

Şüpheli bu yükümlülüklere uyarsa savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verir ve dosya kapanır. Buna karşılık kişi yükümlülükleri ihlal ederse veya erteleme süresi içinde yeniden uyuşturucu kullanırsa savcı kamu davası açar. Böylece ikinci yakalanmada asliye ceza mahkemesi kişiyi yargılar.

Lyrica, Galara ve Reçeteli İlaçlar

Lyrica ve Galara gibi pregabalin içeren ilaçları eczaneler reçeteyle satar. Kişi bu ilaçları reçetesine uygun miktarda bulundurursa suç oluşmaz. Ancak reçetesiz ve reçeteyi aşan miktarda ilaç bulundurmak, uyuşturucu veya uyarıcı madde suçu şüphesine yol açar. Bu nedenle ilaç kullanan kişinin reçetesini ve doktor raporunu yanında taşıması önemlidir.

Uyuşturucu Kullanma Sınırı Nasıl Tespit Edilir?

Adli makamlar ele geçen madde miktarını tespit ederken şu adımları izler:

• Ekspertiz ve Ayrıştırma: İlk olarak polis ele geçen maddeyi kriminal laboratuvara gönderir. Uzmanlar yabancı maddeleri ayırarak net etken maddeyi bulur.
• Kullanıcılık Testi: Devamında sağlık ekipleri şüphelinin kan ve idrar örneklerini inceler. Hekimler kişinin bağımlı olup olmadığını tıbben tespit eder.
• Zaman Dilimi Hesabı: Sonuç olarak mahkeme bulunan net miktarı sanığın yıllık ihtiyacına bölerek oranlar.

Bulunan Maddenin Miktarı Dışında Suçun Vasfını Belirleyen Ölçütler

Yargıtay Ceza Genel Kurulu sadece gramaja bakarak hüküm kurmaz. Çünkü miktar sınırın altında kalsa bile şu 3 ölçüt faili satıcı konumuna sokar:

1. Maddenin Bulundurulduğu Yer ve Saklanış Şekli

Uyuşturucunun gizli bölmelerde veya satışa hazır küçük paketlerde bulunması ticarete işaret eder. Buna karşılık kişisel kullanımda fail maddeyi tek bir kapta tutar.

2. Hassas Terazi ve Paketleme Malzemeleri

Sanığın yanında hassas terazi veya kilitli poşetler çıkması ticarete kesin delildir. Örneğin miktar 2 gram bile olsa terazi varsa mahkeme TCK 188 uygular.

3. Çeşitlilik (Birden Çok Farklı Uyuşturucu Türü)

Failin üzerinde hem esrar hem hap bulunması kullanım savunmasını çürütür. Dolayısıyla Yargıtay farklı türlerin taşınmasını uyuşturucu ticareti kabul eder.

İzinsiz Hint Keneviri Ekme Suçunda Kişisel Kullanım Sınırı (2313 SK)

Esrar elde etmek amacıyla izinsiz kenevir eken kişiler hakkında 2313 sayılı Kanun uygulanır:

• 20 Kök Sınırı: Başka bir kanıt yoksa hakim 20 köke kadar dikili keneviri kişisel ihtiyaç sayar.
• Cezası: Kişisel kullanım için kenevir eken fail 1 yıldan 3 yıla kadar hapis alır. Ancak 20 kök üzeri ekimlerde mahkeme 4 yıldan 12 yıla kadar hapis cezası verir.

Hukuka Aykırı Arama ve Delil Yasakları

Uyuşturucu operasyonlarında polisin usulüne uygun arama kararı alması şarttır:

• Arama Kararının Yokluğu: Hakim veya savcı kararı olmadan yapılan üst ve araç aramaları hukuka aykırılık teşkil eder.
• Delillerin İptali: Çünkü hukuka aykırı elde edilen uyuşturucu mahkemede delil değeri taşımaz. Bu nedenle Yargıtay usulsüz aramayla bulunan maddeler hakkında doğrudan beraat kararı verir.

Uyuşturucu Ticareti (TCK 188) ile Kullanma (TCK 191) Arasındaki Ceza Farkı

• Kullanmak İçin Bulundurma (TCK 191): Savcılık fail hakkında 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ister. Ancak savcılık ilk defa yakalanan kişilere denetimli serbestlik verir. Şüpheli tedavi programına uyarsa ceza almaz.
• Uyuşturucu Ticareti (TCK 188/3): Maddeyi satan veya nakleden fail en az 10 yıl hapis cezası alır. Mahkeme ayrıca adli para cezasına hükmeder. Bu suçta erteleme uygulanmaz ve hakim sanığı tutuklu yargılar.

Sıkça Sorulan Sorular

Üzerimde yakalanan uyuşturucu idrarda çıkmazsa ne olur?

Test sonucunun temiz çıkması “ben kullanıcıyım” savunmasını çürütür. Bu durumda mahkeme şahsın maddeyi ticaret amacıyla taşıdığına kanaat getirebilir.

Kullanıcı sınırının altındaki maddeyle yakalanan kişi cezaevine girer mi?

Kişi ilk kez yakalanmışsa savcılık kamu davasını erteler. Dolayısıyla şahsa denetimli serbestlik verilir ve kişi cezaevine girmez.

Kaç gram üstü satıcı sayılır?

Kanunda kesin bir gramaj yazmaz. Ancak Adli Tıp kriterlerine göre 600-700 gram üstü esrar ticaret kabul görür. Metamfetaminde ise 10 gram üzeri miktar ticaret sayılır.

Captagon cezası nedir?

Kullanmak için captagon bulunduran kişi TCK 191 uyarınca 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası riskiyle karşılaşır; ancak ilk yakalanmada savcı kovuşturmayı erteler. Captagon satan veya satmak için bulunduran kişi ise TCK 188/3 uyarınca 10 yıldan az olmamak üzere hapis cezası alır.

5 gram esrarla yakalanan kişi ne ceza alır?

5 gram esrar, uygulamada uyuşturucu kullanma sınırının altında kalır. Satışa dair başka delil yoksa savcı TCK 191 uyarınca kovuşturmanın ertelenmesine karar verir ve kişi denetimli serbestliğe tabi olur.

Uyuşturucu kullanmak suç mu?

Evet. TCK 191, uyuşturucu kullanmayı ve kullanmak için bulundurmayı suç olarak düzenler. Bununla birlikte kanun, ilk kez yakalanan kişiye tedavi ve denetimli serbestlik imkânı tanır.

Hapis cezasının ne kadarını cezaevinde geçireceğinizi ve denetimli serbestlik tarihini öğrenmek için infaz hesaplama aracımızı kullanın.

Yazan: Av. Arb. Ali Kemal Şengül, Trabzon Barosu