Boşanmada Mal Paylaşımı ve Katılma Alacağı Rehberi (Ev, Araba ve Şirket Hisseleri)

Boşanma sürecinde eşler en büyük mali çekişmeyi mal rejimi tasfiyesinde yaşar. Çünkü evlilik süresince aldıkları taşınmazlar, araçlar ve birikimler ayrılık anında paylaşım masasına gelir. Türk Medeni Kanunu yasal mal rejimi olarak eşler arasında ortak paylaşım sistemini benimser. Bu sisteme göre eşler evlilik içinde kazandıkları malları yarı yarıya bölüşür. Ancak kanun koyucu kişisel eşyaları bu paylaşımın tamamen dışında tutar. Bu nedenle mal paylaşımı davası açan taraflar malların yasal durumunu doğru öğrenmelidir.

Mal paylaşımı davaları son derece karmaşık hesaplar ve bilirkişi raporları içeren teknik bir alandır. Dolayısıyla dava sürecinde yaptığınız usul hataları size büyük maddi kayıplar yaşatır. Üstelik hak kaybını engellemek adına profesyonel bir avukatla yol yürümek gerekir. Konuyla ilgili tüm süreçler ve hukuki danışmanlık talepleriniz için Trabzon Boşanma Avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Ayrıca yasal düzenlemeleri doğrudan Mevzuat Bilgi Sistemi üzerindeki Türk Medeni Kanunu maddelerinden inceleyebilirsiniz.

Mal Paylaşımı Davası Ne Zaman Açılır? (Bekletici Mesele Kuralı)

Uygulamada eşler mal paylaşımı davasını boşanma davasıyla aynı gün açabilir. Fakat aile mahkemesi mal tasfiyesini hemen sonuçlandırmaz. Çünkü mal paylaşımı kararı vermek için öncelikle evlilik birliğini resmen bitirmek gerekir.

Mahkeme boşanma davasının kesinleşmesini bekler. Dolayısıyla hakim mal davasını bekletir. Boşanma kararı kesinleştiği gün mahkeme mal davasını esastan incelemeye başlar. Şayet hakim boşanma davasını reddederse mal davasına da ret kararı verir.

Paylaşılan Mallar ile Kişisel Malların Farkı

Kanun koyucu malları iki temel sınıfa ayırır. Paylaşımı doğru yapmak adına bu ayrımı netleştirmek şarttır:

1. Evlilik İçi Ortak Mallar (TMK m. 219)

Evlilik boyunca eşlerin emek karşılığı kazandığı bütün değerler bu gruba girer:

• Çalışma karşılığı hak kazandıkları maaşlar ve şirket kârları,
• SGK veya sosyal yardım kurumlarının hak sahibine ödediği toplu paralar,
• Çalışma gücü kaybı sebebiyle kurumların ödediği nakit tazminatlar,
• Kişisel malların getirdiği kira veya mevduat faizleri,
• Bu birikimlerle aldıkları yeni daireler veya otomobiller.

2. Kişisel Mallar (TMK m. 220)

Kişisel mallar mülkiyet sahibi eşte kalır; diğer taraf bu mallardan hiçbir hak alamaz:

• Eşlerden birinin yalnız kendi kullanımına yarayan şahsi eşyalar,
• Evlilik tarihinden önce sahip oldukları taşınır ve taşınmaz mallar,
• Anne veya babadan miras yoluyla intikal eden bütün varlıklar,
• Karşılıksız hibe veya bağış yoluyla gelen mallar,
• Şahsın kazandığı manevi tazminat paraları.

Katılma Alacağı ve Değer Artış Payı Nedir?

Mal davası açan davacı eş diğer eşin taşınmazının tapusunu kendi adına isteyemez. Çünkü kanun davacıya mülkiyet hakkı değil, nakit para isteme hakkı tanır. Mahkemelerde iki ana talep öne çıkar:

• Katılma Alacağı: Hakim eşin mallarından mevcut borçlarını çıkarır. Kalan net değeri ikiye böler. Diğer taraf bu tutarın yarısını nakden tahsil eder.
• Değer Artış Payı (TMK m. 227): Eşlerden biri diğerinin mülküne kendi kişisel parasıyla katkı sunabilir. Örneğin kadın kendi parasıyla kocanın dairesine tadilat yaptırır. Katkı sağlayan eş o taşınmazın değer artışından payını nakit geri alır.

Evlilikte Alınan Ev ve Araba Nasıl Paylaşılır?

Evlilik devam ederken eşlerin satın aldığı daire veya araçlar için hakim şu adımları uygular:

1. Tapu Sahibine Bakmaz: Tapu tek bir eşin adına çıksa bile durum değişmez. Eşler o malı evlilik içinde çalışıp aldıysa diğer eş doğrudan yarı değerini ister.
2. Kredi Borçlarını Çıkarır: Banka kredisi devam ediyorsa mahkeme önce kalan kredi borcunu toplam değerden düşer. Kalan net değer üzerinden hesap yapar.
3. Mülkiyeti Sahibinde Bırakır: Tapu kimin adınaysa mülkiyet onda kalır. Ancak mülk sahibi eş diğer tarafa güncel piyasa değerinin yarısını nakit öder.

Eşin Mal Kaçırmasını Önleme Yolları (İhtiyati Tedbir)

Boşanma aşamasına gelen eşler mallarını gizlemek için akrabalarına devreder. Kanun bu haksız hamleleri önlemek adına güçlü araçlar düzenler:

• Tapuya İhtiyati Tedbir Koydurmak: Davacı dava açtığı anda tapu kayıtlarına, araç tescillerine ve banka mevduatlarına devir yasağı koydurmalıdır.
• Aile Konutu Şerhi İşletmek: Eşlerin oturduğu ortak evi korumak adına tapuya Aile Konutu Şerhi koydurmak gerekir.
• Şüpheli Devirleri İptal Ettirmek (TMK m. 229): Eşin mal kaçırmak amacıyla boşanmadan önceki bir yıl içinde yaptığı devirleri hakim hesaba dahil eder.

Düğün Takıları ile Alınan Taşınmazda Hak Talebi

Kadın eş düğün takılarını bozdurup kocanın aldığı evin peşinatına ekleyebilir. Bu durumda kadın büyük bir alacak hakkı kazanır.

Çünkü Yargıtay kadına ait altınları hukuken kişisel mal sayar. Dolayısıyla kadın evin bugünkü değer artışına oranla hak talep eder. Bilirkişi evin güncel piyasa değerini ölçer ve kadının katkısını bugünkü parayla nakit olarak hesaplar.

Şirket Hisseleri ve Ticari Kazançların Durumu

Eşlerden birinin şirket ortağı olması durumunda hisseler teknik bir hesap gerektirir:

• Evlilikten önce kurduğu şirketin ana hisselerini hakim kurucu eşin kişisel malı sayar.
• Fakat o şirketin evlilik boyunca getirdiği temettü kârlarını eşler yarı yarıya paylaşır.
• Evlilik süresinde kurduğu şirketin hisse değeri ve sermaye artışı ise ortak paylaşıma girer. Diğer eş hisselerin güncel piyasa değerinin yarısını nakit talep eder.

Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımı Protokolü

Anlaşmalı boşanan eşler mal paylaşımını protokol üzerinde serbestçe karara bağlar. Taraflar hangi taşınmazın veya aracın kime kalacağını açıkça yazar:

• Taraflar protokole “Eşler mal rejiminden doğan tüm alacaklarını eksiksiz almış olup birbirini ibra eder” maddesini ekler.
• Mahkeme bu protokolü onaylarsa boşanmadan sonra hiçbir eş geriye dönük mal davası açamaz.

Mal Paylaşımı Davasında 10 Yıllık Süre

Mal davası sınırsız bir hak değildir. Kanun koyucu bu davalara kesin bir zaman sınırı koymuştur:

Türk Borçlar Kanunu ve yerleşik içtihatlar uyarınca mal davalarında 10 yıllık zamanaşımı süresi geçerlidir. Bu süre boşanma kararının kesinleştiği gün işlemeye başlar. On yıl geçtikten sonra açılan davaları mahkemeler süre aşımı nedeniyle doğrudan usulden reddeder.

Sıkça Sorulan Sorular

Aldatan eş mal paylaşımında hakkını yitirir mi?

Evet, yitirebilir. Türk Medeni Kanunu m. 236/2 gereğince aldatma eylemi sergileyen eşin payını hakim tamamen kaldırabilir ya da hakkaniyete göre indirebilir.

Kişisel borçlar ortak hesaptan düşer mi?

Hayır. Eşin kumar borçları kendi şahsi borcudur. Hakim bu tür kişisel borçları ortak malların değerinden düşmez.

Miras kalan ev boşanmada ikiye bölünür mü?

Hayır. Aileden miras kalan gayrimenkuller kanunen kişisel maldır. Diğer eş bu taşınmazlar üzerinde hiçbir hak iddia edemez.

Evlilikten önce aldığım arabayı eşimle paylaşır mıyım?

Hayır. Evlilikten önce aldığınız araç sizin şahsi mülkünüzdür. Ancak evlilik boyunca o araca eşiniz kendi parasıyla katkı sunduysa nakit para talep eder.