Boşanmada Çocuk Göstermeme ve Çocuk Teslimine Muhalefet Suçu
Boşanma davalarında veya ayrılık süreçlerinde ebeveynler sıklıkla velayet hakkını kötüye kullanma sorunu yaşar. Çünkü bazı eşler mahkeme kararına rağmen ortak çocuğu diğer tarafa göstermek istemez. Ancak ebeveyn ile çocuk arasındaki kişisel ilişki hakkı anayasal bir güvencedir. Dolayısıyla bir tarafın bu bağı keyfi olarak koparması hukuka açıkça aykırılık oluşturur. Bu sebeple kanun koyucu çocuğu göstermeyen tarafa karşı hem cezai hem de hukuki yaptırımlar düzenler. Nitekim ilgili mevzuata dair güncel kanun hükümlerini Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden her zaman inceleyebilirsiniz.
Mahkeme Kararına Rağmen Çocuğun Gösterilmemesi Hali
Aile mahkemesi, boşanma kararıyla birlikte velayet hakkını eşlerden birine teslim eder. Bununla birlikte mahkeme velayeti almayan ebeveyn lehine kişisel ilişki takvimi kurar. Hâkim bu ilamda çocuğun hangi günlerde ve saatlerde diğer ebeveynde kalacağını açıkça belirtir. Örneğin ayın belirli hafta sonları, sömestr tatili ve dini bayramlar kişisel ilişki günlerini oluşturur.
Kişisel ilişki kararı kesinleştiğinde taraflar bu takvime uymak zorundadır. Ancak velayeti elinde tutan taraf çoğu zaman çocuğu teslim etmekten kaçınır. Özellikle çocuğu saklamak, teslim saatinde evde bulunmamak veya çocuğu diğer ebeveyne karşı kışkırtmak kişisel ilişkiyi engelleme eylemidir. Bu tür tutumlar yalnızca velayet görevini kötüye kullanma sonucunu doğurmaz. Aynı zamanda çocuğun üstün yararını zedeleyen ağır bir hak ihlali yaratır.
Çocuk Tesliminde İcra Dönemi Bitti: Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri
Geçmiş yıllarda icra daireleri çocuk teslimi işlemlerini yürütmekteydi. Ancak icra memurları ve polis eşliğinde yapılan işlemler çocuklarda derin psikolojik yaralar açıyordu. Bu nedenle yasa koyucu 7343 sayılı Kanun ile eski uygulamayı tamamen yürürlükten kaldırdı. Artık çocuk teslimi işlemlerini icra müdürlükleri yerine Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri (ADM) yürütmektedir.
Yeni sistemde uzmanlar teslim işlemlerini adliyelerde kurulan özel Çocuk Görüşme Merkezlerinde gerçekleştirir. Ayrıca bu sürece pedagoglar, psikologlar ve sosyal çalışmacılar bizzat katılır. Uzmanlar öncelikle anne ve babayla iletişim kurar ve çocuğu rıza ile teslim etmeye ikna eder. Bununla birlikte yeni süreçte devlet ebeveynlerden hiçbir harç veya araç masrafı talep etmez. Sonuç olarak bütün giderleri Adalet Bakanlığı bütçesi karşılar.
Çocuğu Göstermeyen Eşe Karşı Hangi Yasal Yollara Başvurulur?
Mahkeme kararına rağmen çocuğu göstermeyen tarafa karşı hak sahibi ebeveyn üç temel yasal yolu kullanır:
1. Adli Destek Müdürlüğü Aracılığıyla Çocuk Teslimi Emri Çıkarma
Hak sahibi ebeveyn elindeki kesinleşmiş mahkeme ilamı ile doğrudan Adli Destek Müdürlüğü’ne başvurur. Müdürlük çocuğu teslim etmeyen tarafa derhal bir Çocuk Teslim Emri gönderir. Bu tebligatta görevliler çocuğun belirlenen gün ve saatte teslim merkezine getirilmesini ihtar eder. Dolayısıyla ihtara uymayan taraf hakkında disiplin hapsi yaptırımı başlayacağını açıkça bildirir.
2. İcra Ceza Mahkemesinde Disiplin Hapsi Davası Açma
Çocuk teslim emrine rağmen çocuğu teslim merkezine getirmeyen ebeveyn suç işler. Bu durumda mağdur taraf şikayet dilekçesi ile doğrudan İcra Ceza Mahkemesi’ne başvurur. Mahkeme yargılama sonucunda emri çiğneyen tarafa üç aya kadar disiplin hapsi cezası verir. Ancak fail çocuğu teslim ettiği anda mahkeme bu cezayı derhal kaldırır.
3. Velayetin Değiştirilmesi Davası Açma
Çocuğun diğer ebeveyn ile kişisel ilişkisini kasten engelleyen taraf velayet hakkını kötüye kullanır. Nitekim Yargıtay yerleşik içtihatlarında kişisel ilişkiyi engelleyen tarafın velayet hakkını kaybedeceğini açıkça vurgular. Bu sebeple mağdur ebeveyn Aile Mahkemesi’nde Velayetin Değiştirilmesi Davası açarak velayeti kendi üzerine alabilir.
Çocuk Teslimi Emrine Muhalefet Suçu ve Cezası (İİK m. 341)
İcra ve İflas Kanunu hükümleri çocuk teslimine muhalefet eylemini özel bir disiplin suçu sayar.
- Cezanın Miktarı: Çocuk teslimi veya kişisel ilişki kurulmasına dair emre aykırı hareket eden şahsa mahkeme üç aya kadar disiplin hapsi cezası verir.
- Şikayet Süreleri: Hak sahibi taraf bu şikayeti eylemi öğrendiği tarihten itibaren 3 ay içinde yapmalıdır. Ayrıca her halde eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren 1 yıl içinde şikayet hakkını kullanmalıdır. Çünkü bu süreler hak düşürücü nitelik taşır. Dolayısıyla süreyi kaçıran tarafın talebini hâkim reddeder.
- Yetkili Yargı Yeri: Teslim emrini çıkaran yerdeki İcra Ceza Mahkemesi bu davalarda yetkilidir.
- Cezanın İnfaz Şekli: Hâkim bu hapis cezasını adli para cezasına çeviremez ve erteleyemez. Ancak borçlu taraf çocuğu teslim ederse cezaevi idaresi şahsı derhal tahliye eder.
Çocuk Teslimine Muhalefet İcra Ceza Şikayet Dilekçesi Örneği
NÖBETÇİ İCRA CEZA MAHKEMESİ’NE
TRABZON
MÜŞTEKİ (ŞİKAYETÇİ) : Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …)
ADRES : … Ortahisar / TRABZON
VEKİLİ : Av. Ali Kemal ŞENGÜL
ADRES : Kemerkaya Mah. Maraş Cad. Kasımoğlu İş Mrk. K:2 No:19 Ortahisar / TRABZON
SANIK (ŞİKAYET EDİLEN) : Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …)
ADRES : … Ortahisar / TRABZON
KONU : Çocuk teslimi emrine muhalefet eden sanık hakkında disiplin hapsi kararı verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR :
- Trabzon … Aile Mahkemesi’nin kararı ile müvekkil ile müşterek çocuk arasında şahsi münasebet takvimi kurulmuştur.
- Ancak sanık ebeveyn, mahkeme kararına uymamış ve müşterek çocuğu müvekkilden kasten kaçırmıştır.
- Bu sebeple Trabzon Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü sanığa usulüne uygun Çocuk Teslim Emri tebliğ etmiştir.
- Sanık, bu resmi ihtara rağmen belirlenen gün ve saatte müşterek çocuğu Çocuk Görüşme Merkezi’ne getirmemiştir. Nitekim müdürlük uzmanları bu durumu resmi tutanak ile kayıt altına almıştır.
- Sanığın bu haksız eylemi kanundaki suç unsurlarını tam olarak oluşturur. Bu nedenle mahkemenizin sanık hakkında disiplin hapsine hükmetmesini talep etmekteyiz.
HUKUKİ SEBEPLER : İİK m. 341, Çocuk Koruma Kanunu ve HMK hükümleri.
HUKUKİ DELİLLER : Aile Mahkemesi ilamı, Adli Destek Müdürlüğü dosyası, resmi teslim tutanağı ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda arz edilen nedenlerle;
- Çocuk teslimi emrine kasten uymayan sanığı ÜÇ AYA KADAR DİSİPLİN HAPSİ ile cezalandırmanızı,
- Yargılama giderleri ile vekalet ücretini sanığa yüklemenizi vekaleten saygılarımla talep ederim. 24.09.2026
Müşteki Vekili
Av. Ali Kemal ŞENGÜL
(İmza)
Velayet ve Çocuk Göstermeme Davalarında Hukuki Danışmanlık
Çocuk teslimine muhalefet şikayetleri ile velayetin değiştirilmesi davaları çok katı yasal sürelere bağlıdır. Çünkü yanlış hazırlanan dilekçeler veya geciken başvurular ebeveynlerin çocuklarını aylarca görememesine yol açar. Bu sebeple deneyimli bir aile hukuku avukatı ile çalışmak çocuğun üstün menfaatini ve ebeveynlik haklarını eksiksiz korur. Velayet uyuşmazlıklarınızda hukuki destek almak ve randevu oluşturmak için Trabzon boşanma avukatı kadromuzla iletişime geçebilirsiniz.