Uyuşturucu Davalarında Savunma: Kullanma-Ticaret Ayrımı ve Hukuka Aykırı Delil

Uyuşturucu davalarında savunma, büyük ölçüde iki soruya verilen cevaba dayanır: Sanık maddeyi kendi kullanımı için mi bulunduruyordu, yoksa ticaret amacı mı taşıyordu? Kolluk delillere hukuka uygun yollarla mı ulaştı? Bu iki sorunun cevabı, iki yıllık bir hapis cezası ile yirmi yılı aşan bir ceza arasındaki farkı belirler. Bu nedenle savunma, soruşturmanın ilk anından itibaren dikkatle kurulmalıdır.

Bu yazıda uyuşturucu davalarında savunmanın temel unsurlarını, kullanma ile ticaret ayrımında mahkemelerin baktığı ölçütleri, hukuka aykırı delil itirazlarını ve cezayı azaltan imkânları ele alıyoruz. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mahkeme her dosyayı kendi delilleriyle değerlendirir.

Uyuşturucu Suçlarında Cezalar: Neyle Karşı Karşıyasınız?

Türk Ceza Kanunu, uyuşturucu suçlarını temel olarak iki maddede düzenler. Hangi maddenin uygulanacağı, savunmanın bütün yönünü değiştirir.

• TCK 188 – İmal ve ticaret: Uyuşturucu maddeyi satan, satışa arz eden, başkalarına veren, nakleden, depolayan veya satın alan kişi on yıldan yirmi yıla kadar hapis cezası alır. Maddeyi ruhsatsız imal eden, ithal veya ihraç eden kişinin cezası ise yirmi yıldan otuz yıla kadar çıkar. Bu davalara ağır ceza mahkemesi bakar.
• TCK 191 – Kullanmak için bulundurma: Kullanmak için uyuşturucu satın alan, kabul eden, bulunduran veya kullanan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla karşılaşır. Bu davalara asliye ceza mahkemesi bakar.

Görüldüğü gibi iki suç arasındaki fark çok büyüktür. Dolayısıyla uyuşturucu davalarında savunmanın ilk hedefi, eylemin doğru suç tipine yerleştirilmesini sağlamaktır.

Cezayı Artıran Nitelikli Haller

Ticaret suçunda bazı durumlar cezayı ciddi şekilde artırır. Bu nedenle uyuşturucu davalarında savunma, iddianamede yer alan nitelikli hallerin de dayanağını sorgular.

Kanuna göre suçun konusu eroin, kokain, morfin, bazmorfin veya sentetik kannabinoid ve türevleriyse ceza yarı oranında artar. Suçun okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi toplu kullanım alanlarının yakınında işlenmesi de aynı oranda artırıma yol açar. Suçun bir örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi ise cezayı daha da ağırlaştırır.

Savunma bu noktada somut ölçümlere odaklanır. Örneğin yakalanma yerinin okula olan mesafesini kolluk nasıl tespit etmiş, gerçekten ölçüm yapmış mı, yoksa tutanağa tahmini bir ifade mi yazmış? Laboratuvar raporu maddenin türünü kesin olarak tespit etmiş mi? Bu soruların cevabı, cezanın yarı oranında artıp artmayacağını belirler.

Örgüt iddiasında ise sanıklar arasında hiyerarşik bir yapı, süreklilik ve görev dağılımı bulunup bulunmadığını savunma ayrıca sorgular. Birkaç kişinin tesadüfen aynı olaya karışması, örgüt varlığını ispat etmez.

Uyuşturucu Davalarında Savunma: Kullanma ile Ticaret Ayrımı

Uygulamada en sık tartışılan konu, ele geçen maddenin kişisel kullanım amacıyla mı yoksa ticaret amacıyla mı bulundurulduğudur. Yargıtay bu ayrımı yaparken tek bir ölçüte bağlı kalmaz, olayın bütününe bakar. Mahkemelerin dikkate aldığı başlıca unsurlar şunlardır:

• Ele geçen maddenin miktarı, saflık oranı ve türü
• Maddenin küçük paketler halinde bölünüp bölünmediği
• Hassas terazi, paketleme malzemesi veya kesme aleti bulunup bulunmadığı
• Sanığın üzerinde açıklanamayan miktarda nakit para olup olmadığı
• Sanığın madde kullandığına dair kan, idrar veya saç testi sonuçları
• Telefon kayıtlarında satışa işaret eden yazışmalar bulunup bulunmadığı
• Yakalanma yeri, saati ve şekli

Miktar tek başına belirleyici değildir. Kullanma sınırını biraz aşan bir miktar, başka delillerle desteklenmedikçe ticaret kastını ispat etmez. Sanığın uzun süreli bağımlı olduğunu gösteren sağlık kayıtları ise kullanma savunmasını güçlendirir. Kullanma sınırına ilişkin ayrıntılar için uyuşturucu kullanma sınırı ve miktarı yazımıza bakabilirsiniz.

Hukuka Aykırı Delil İtirazı: Arama ve El Koyma Kuralları

Ceza yargılamasının temel ilkelerinden biri, hukuka aykırı yollarla elde edilen delillerin hükme esas alınamamasıdır. Anayasa ve Ceza Muhakemesi Kanunu bu kuralı açıkça güvence altına alır. Bu yüzden uyuşturucu davalarında savunmanın ikinci büyük ayağı, aramanın hukuka uygunluğunu denetlemektir.

Adli arama için kural olarak hâkim kararı gerekir. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri yeterlidir. Kolluk, savcıya ulaşamadığı durumlarda ise amirinin yazılı emriyle arama yapar. Ancak konut, iş yeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda kolluk amirinin emri yeterli değildir.

Savunma bu noktada şu sorulara cevap arar:

• Dosyada arama kararı veya yazılı emir var mı, varsa kolluk bunu aramadan önce mi almış?
• Kolluk önleme araması kararına dayanarak adli arama mı yapmış?
• Arama tutanağında sanığın veya yakınlarının imzası bulunuyor mu?
• Kolluk ele geçen maddeyi usulüne uygun şekilde mühürleyip laboratuvara göndermiş mi?
• Telefon incelemesi için ayrı bir hâkim kararı var mı?

Bu sorulardan birine verilen olumsuz cevap, delilin dosyadan çıkarılmasını sağlar. Ana delil dosyadan çıkınca da çoğu zaman mahkûmiyete yetecek delil kalmaz.

Uyuşturucu Davalarında Savunmada Tanık ve Gizli Tanık Beyanları

Uyuşturucu ticareti dosyalarında iddia çoğu zaman alıcı konumundaki kişilerin beyanlarına dayanır. Bu beyanlar ise kendi cezasını azaltmak isteyen kişilerden gelir. Bu nedenle yargılamada beyanın tutarlılığını, diğer delillerle uyumunu ve tanığın olası çıkarını ortaya koymak büyük önem taşır.

Gizli tanık beyanı tek başına mahkûmiyet için yeterli değildir. Yargıtay, gizli tanık anlatımının başka somut delillerle doğrulanmasını arar. Savunma da gizli tanığa doğrudan soru sorma hakkını kullanarak çelişkileri ortaya çıkarır.

Soruşturma Aşamasında Uyuşturucu Davalarında Savunma

Uyuşturucu davalarında savunmanın en kritik dönemi, gözaltı ve ilk ifade anıdır. Bu aşamada verilen bir beyanı sonradan düzeltmek çok zordur.

• Avukatınız olmadan ifade vermeyin. Kanun size susma hakkı ve müdafi yardımından yararlanma hakkı tanır.
• Ele geçen maddenin size ait olup olmadığı, kim için alındığı gibi konularda tahmine dayalı açıklama yapmayın.
• Telefonunuzun şifresini vermeden önce hukuki sonuçlarını avukatınızla değerlendirin.
• Bağımlılık tedavisi gördüyseniz ilgili sağlık kayıtlarını dosyaya sunun.

Ayrıca tutuklama yerine adli kontrol tedbirlerine karar verilmesi için gerekçeli bir talepte bulunmak mümkündür. Bu konuda adli kontrol kararı rehberimiz ayrıntılı bilgi sunar.

Cezayı Azaltan veya Ortadan Kaldıran İmkânlar

Uyuşturucu davalarında savunma yalnızca beraat hedefine odaklanmaz. Delil durumu güçlü olsa bile kanun bazı indirim ve erteleme imkânları tanır.

Etkin pişmanlık: Kanun, uyuşturucu suçlarında etkin pişmanlık gösteren kişiye ceza indirimi, hatta bazı durumlarda cezasızlık öngörür. Suça katılan diğer kişilerin veya maddenin temin edildiği yerlerin ortaya çıkarılmasına yardım eden sanık, bu imkândan yararlanır. Etkin pişmanlık beyanının zamanlaması ve içeriği ise sonucu doğrudan etkiler.

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi: Kullanmak için bulundurma suçunda savcılık, kanun gereği kamu davasının açılmasını beş yıl süreyle erteler. Bu süre içinde kişi denetimli serbestlik yükümlülüklerine ve gerekirse tedavi programına uyar. Süreyi yükümlülüklere uyarak tamamlayan kişi hakkında savcılık kovuşturmaya yer olmadığı kararı verir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme: Şartları oluştuğunda mahkeme hükmün açıklanmasını geri bırakır veya hapis cezasını erteler. Bu kurumların şartlarını HAGB rehberimizde ve hapis cezasının ertelenmesi yazımızda anlattık.

Uyuşturucu Davalarında Savunmada Laboratuvar Raporu

Ele geçen maddenin uyuşturucu niteliği ve miktarını kriminal laboratuvar raporu belirler. Rapordaki net miktar, saflık oranı ve maddenin türü, suçun nitelendirilmesinde belirleyici rol oynar. Savunma bu raporu dikkatle inceler. Tartım tutanağı ile laboratuvar raporundaki miktar arasında açıklanamayan fark bulunuyorsa bu durum zincirin koparıldığına işaret eder. Gerektiğinde yeniden inceleme veya uzman mütalaası talep etmek de savunmanın bir parçasıdır.

Hapis cezasının ne kadarını cezaevinde geçireceğinizi ve denetimli serbestlik tarihini öğrenmek için infaz hesaplama aracımızı kullanın.

Sık Sorulan Sorular

Uyuşturucu kullanmak için bulundurma suçunda hapis yatar mı?

Kural olarak savcılık önce kamu davasının açılmasını erteler. Kişi beş yıllık erteleme süresinde yükümlülüklerine uyarsa savcılık hiç dava açmaz. Yükümlülükleri ihlal eden veya süre içinde yeniden suç işleyen kişi hakkında ise savcılık dava açar.

Evde arama kararı olmadan yapılan arama geçerli mi?

Konutta yapılan aramalar için hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcının yazılı emri gerekir. Bu şartlara uyulmadan yapılan aramada ele geçen delil, hukuka aykırı delil niteliği taşır.

Uyuşturucu davasında beraat mümkün mü?

Delillerin hukuka aykırı elde edildiği, ticaret kastının ispatlanamadığı veya maddenin sanığa ait olduğunun gösterilemediği dosyalarda mahkeme beraat kararı verir. Ancak her dosyanın sonucu kendi delillerine bağlıdır.

Trabzon’da Uyuşturucu Davalarında Hukuki Destek

Uyuşturucu davalarında savunma, gözaltının ilk saatlerinden istinaf aşamasına kadar kesintisiz takip gerektirir. Şengül Hukuk Bürosu, Trabzon ve çevresinde uyuşturucu kullanma ve ticareti dosyalarında soruşturma ve kovuşturma aşamalarını takip eder. Ceza davalarındaki hizmetlerimiz için Trabzon ceza avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sorularınız için 0534 584 05 90 numaralı telefondan büromuza ulaşabilirsiniz.